Ég er byrjaður að blogga á www.eyjan.is. Ég blogga í gamla blogspot-viðmótinu en það á eftir að setja upp nýtt sniðmát og aðlaga þetta betur að Eyjuviðmótinu. En fyrsti pistillinn er kominn og hann er raunar bara inngangur.
Þjóðmál er komið út með greininni minni: AÐ GREINA VANDANN EÐA TALA FRAMHJÁ HONUM - Nokkur orð um bækurnar Íslamistar og naívistar og Íslam með afslætti.
Búast má við smásögubirtingu með vorinu eða fyrr - meira um það síðar.
Tíðinda er að vænta af bloggframtíð minni eftir nokkrar vikur.
Tilkynning birtist hér öðru hvoru megin við páska.
Ég er hættur að blogga í bili. Hér eftir birtast á þessari síðu tilkynningar um efni sem ég birti annars staðar. Einnig mun ég endurbirta slíkt efni hér, t.d. greinar og smásögur. Það verður grein eftir mig um Íslamisma í vorhefti Þjóðlífs en ég veit ekki hvenær það kemur út. Ég vinn að nýrri skáldsögu en hún er enn á byrjunarstigi.
Meira síðar.
Klassagrein eftir Mengellu-piltinn.
http://fjallabaksleidin.blogspot.com/ Hér skrifar EÖN um Íslam með afslætti og ég rífst við hann með fullt af prentvillum.
http://eyjan.is/silfuregils/2008/01/14/bei%c3%b0ni-um-ritsko%c3%b0un/#comments
Hér er fjallað um og tekist á um bókina Íslam með afslætti, bæði í færslu og kommentum. M.a. er þarna nokkuð hörð ádeila á Hugleik Dagsson.
Skjólið
1
Fannar fornbókasali sagði mér í óspurðum fréttum að Júlli rakari væri kominn í bindindi.
“Hvað meinarðu?”
“Hvað meina ég? Júlli er hættur að drekka.”
“Drakk hann?”
“Vissirðu það ekki?”
“Nei, ég hef aldrei séð hann fullan.”
“Það er bara af því þú stundar ekki kráarlífið. Hann klippir aldrei fullur, hann Júlli, hann klippir timbraður. Hefurðu ekki tekið eftir því?”
“Jú, það getur svo sem vel stemmt.”
Fannar sat við tölvuna og leit ekki upp úr henni Hann lét eins og hann hefði engan áhuga á því að tala við mig en þó hafði hann byrjað samtalið. Hann var í dökkgrænni skyrtu og þegar ég færði mig að borðinu til hans sá ég enn dekkri svitabletti undir handakrikunum. Ég kíkti yfir öxlina á honum og sá að hann var að blogga. Hausinn á bloggsíðunni var kunnuglegur með yfirskriftinni: Fitnað á fjósbitanum. Til hliðar var lítil ljósmynd af Fannari, glaðbeittum með veiðihatt á höfðinu. Ég vissi ekki til að hann stundaði veiðar. Hann hamraði á lyklaborðið eins og hann vissi ekki af mér. Það var skallablettur á kollinum á honum. Hann var 37 ára en leit út fyrir að vera fimmtugur.
Ég hafði komið inn í búðina í leit að gömlum harðsoðnum reyfurum á ensku, fór að róta í hillunum og fann spæjarasögu frá árinu 1950. Á kápuljósmyndinni var höfundurinn með pípu í munninum. Sá hafði ekki átt amalega ævi, hamrað glæpasögur á þunglamalega ritvél allan daginn, hálfhulinn pípureyk, og af og til skroppið út í banka, tóbaksbúðina og krána á götuhorninu þar sem hann hugsaði upp næsta kafla í sögunni yfir bjórglasi.
Ég lagði bókina á borðið. Fannar gaf henni hornauga, hætti að hamra á lyklaborðið, tók upp bókina og skoðaði hana.
“Áttu fimmhundruð kall?” spurði hann afsakandi og ég rétti honum debetkortið.
“Fór Júlli í meðferð?”
Fannar horfði undrandi á mig. Hann var glettilega þekkt andlit, kannski hafði ég séð hann jafnoft í fjölmiðlum og augliti til auglitis. Hann birtist stundum sem pólitískur álitsgjafi í umræðuþáttum, sem glúrinn fulltrúi óflokksbundinnar þjóðarsálar, fornbókasalinn kankvísi með sitt sérstaka sjónarhorn. Hann þekkti alla í bænum og oft þegar birtust samkvæmismyndir í blöðunum af frægu fólki var Fannar í bakgrunninum.
“Neineinei. Hann Júlli fer aldrei í meðferð. Þetta er bara árlega bindindið hans. Hann drekkur yfirleitt ekki frá áramótum og fram á vor. Svo fer hann að smásulla í bjór í apríl-maí. Það eykst um sumarið og á haustin er ástandið yfirleitt orðið svo slæmt að hann sofnar dauðadrukkinn hvert einasta kvöld. Einhvern veginn þraukar kallinn fram að áramótum án þess að loka stofunni og fara í ræsið – en svo á nýársdag byrjar bindindið.”
“Hann er þá búinn að vera edrú í einhvern tíma núna?”
“Fimm vikur. Hann hringdi í mig rétt áðan, bara virkilega hress kallinn, sagði að sér hefði aldrei liðið betur.”
Það gat alveg staðist að Júlli klippti mig alltaf timbraður. Ég hafði bara ekki hugsað út í það. Hann var á sextugsaldri, stórskorinn og þrútinn í framan. Hann var með töluverða ístru en tjásuleg hárgreiðslan virkaði móðins og þykkt hárið skartaði ljósum strípum – því kom hann mér fyrir sjónir eins og maður sem hefur lokast inni í hnakkapartíi áratugum saman.
Júlli heilsaði manni yfirleitt með svip sem virtist gefa til kynna að hann óskaði þess heitast að maður léti sig hverfa út um dyrnar aftur. Hann vísaði manni með þögulli bendingu í rakarastólinn og tók orðalaust til starfa. Eftir dálitla stund lét hann einhverja athugasemd flakka um það sem efst var á baugi í þjóðmálunum. Ég svaraði og áður en yfir lauk höfðu spunnist þokkalegar samræður. Þannig að ef Júlli þjáðist daglega af timburmönnum þá virkuðu þeir bara ágætlega og hann klippti vel.
Ég leit í kámugan spegil á leiðinni út í vetrarmyrkrið. Mér veitti ekki af klippingu. Ég velti því fyrir mér hvort Fannar væri að tala svona um mín mál við fólk úti í bæ. Mér komu þessir menn ekki við, Fannar og Júlli, en maður ræður oft litlu um það hverjir verða á vegi manns. Maður situr uppi með eitthvað allt annað en maður hefði kosið.
2
Í mörg ár áður en það hvarflaði að mér að skilja við Maríu átti ég mér dagdrauma um að búa einn í miðbænum, í lítilli og látlausri íbúð. Þar undi ég mér vel í afskiptaleysi og þögn og frelsi, las reyfara og horfði á það sem mig lysti í sjónvarpinu. Stundum heimsóttu mig huggulegar konur. Ég nennti yfirleitt ekki að fá sömu konuna oft í heimsókn. Í raunveruleikanum gáfu konur mér auga, það var ekki um að villast þegar ég spókaði mig í miðbænum eða skrapp á krá með vinnufélögum. Stundum var loftið mettað sjensum og það var bara spurning um að velja. En auðvitað gerði ég ekkert, harðgiftur maðurinn en augnakontöktin vöktu upp hugsanir um ljúfa lífið sem ég gæti lifað ef ég væri laus og liðugur. Við María vorum jafnaldrar, höfðum verið saman síðan við vorum 18. Hún leit út fyrir að vera sú miðaldra, feitlagna, kynkalda og sínöldrandi kona sem hún var, en ég leit hins vegar ennþá út fyrir að vera ungur maður þó að ég væri kominn yfir fertugt.
Lengi fannst mér virkilega notalegt að koma heim til mín, í þetta hlýja skjól vanans. En stundum alveg upp úr þurru þyrmdi leiðanum yfir mig. Það þurfti ekki mikið til, ég var til dæmis bara að raða diskum og glösum í uppþvottavélina og heyri þá í Maríu frammi kalla á stelpuna: “Elsa Kristjánsdóttir, viltu gjöra svo vel að koma hingað og hirða upp fataleppana þína af baðherbergisgólfinu.” Þá andvarpaði ég þungt og óskaði þess heitast að vera staddur einn í dagdraumaíbúðinni minni í miðbænum.
Það var svo sem ekkert að hjá okkur Maríu en við rifumst um allt og ekkert, þó aðallega um smámuni. Þetta var slæmur ávani sem magnaðist með árunum. Einu sinni mölbraut ég splunkunýja ljósakrónu, grýtti henni í gólfið eftir að við höfðum rifist lengi um hvernig ég ætti að festa hana upp. Nú get ég ekki munað hver ágreiningurinn var, ég meina það getur varla verið nema ein leið til að festa upp ljósakrónu. Einu sinni rifumst við um ártal, hvort Ísland hefði fyrst tekið þátt í Júróvisjón árið 1985 eða 1986. Það endaði með því að María barði mig með krepptum en máttlausum hnefum og rauk síðan út með hurðaskellum. Og ég hafði ekki einu sinni áhuga á Júróvisjón.
Auðvitað þótti mér vænt um hana þó að við værum ekki lengur hrifin hvort af öðru – hvað er annars það að vera ástfanginn og er það einhver eftir 20 ára hjónaband? En smám saman varð leiðinn allri ánægju og vanahlýju yfirsterkari. Skyndilega voru börnin vaxin úr grasi og mér fannst ekkert halda í mig lengur. Ég ákvað því að láta drauminn um miðbæjareinlífið rætast. Maríu varð óneitanlega brugðið þrátt fyrir óteljandi innantómar skilnaðarhótanir á báða bóga í gegnum tíðina, en hún var líka of stolt til að reyna að telja mér hughvarf.
Einlífið stóð ekki undir væntingum. Miðbæjaríbúðin mín var dimm og drungaleg og fyllti mig doða. Ég kom því ekki í verk að kaupa mér ljósakrónur svo hlífðarlausar Osram-perurnar héngu á vírum niður úr loftinu. Málningin var flögnuð af stofuveggjunum en ég nennti ekki að mála. Það var fúkkalykt á baðherberginu og einhver önnur vond og óskilgreind lykt í eldhúsinu.
Af einhverjum ástæðum hættu konur að gefa mér auga eftir að ég flutti út frá Maríu. Mér fannst ég líta sífellt verr út í speglinum, andlitið eltist um mörg ár á nokkrum vikum. Fötin fóru mér allt í einu illa og ég var alltaf að fá bletti í þau. Skyrtan leitaði sífellt upp úr buxnastrengnum.
Mér leið vandræðalega á kránum og hætti strax að sækja þær. Ég þorði ekki að gefa mig á tal við stúlkurnar þar, ég hafði glatað öryggi og sjálfstrausti sem fylgir því að vera giftur. Það er allt öðruvísi og miklu þægilegra að horfast í augu við ókunnugt kvenfólk með giftingarhring á fingri.
Einu sinni heimsótti María mig óvænt og þáði kaffisopa. Hún jagaðist í mér allan tímann: “Hvers vegna málarðu ekki stofuna hjá þér maður, guðminngóður, hvers vegna reynirðu ekki að taka aðeins til hérna?” Ég svaraði henni ekki. Í fyrsta skipti á ævinni fannst mér notalegt að hlusta á þrasið í henni.
“Þú getur ekki boðið börnunum þínum upp á þetta.”
“Börnunum mínum? Halló María, börnin okkar eru fullorðin.”
Við horfðumst þögul í augu dálitla stund og síðan brustum við í hlátur. Við skellihlógum í langan tíma. Við hefðum átt að gera meira af því áður.
3
Ég lærði markaðsfræði af tveimur ástæðum: í fyrsta lagi vegna þess að það hljómaði eins og leið til að verða ríkur og í öðru lagi fannst mér það aðlaðandi tilhugsun að geta haft áhrif á hegðun fólks með vísindalegum hætti, þó ekki væri nema til að stjórna því hvað það keypti. Ég starfa sem markaðsráðgjafi á auglýsingastofu og launin eru ekkert sérstök. Þó að starfið sé ekki laust við markaðsvísindi fer miklu meira fyrir daglegum reddingum og veseni sem ómenntaður maður gæti hæglega sinnt: þras um kostnað og reikninga, villur í auglýsingum og birtingalistum, endalausar vangaveltur um umbrot á bæklingum og samninga við prentsmiðjur.
Fyrir nokkrum vikum byrjaði ný stelpa í markaðsdeildinni. Hún heitir Aðalheiður og er einhleyp, aðeins 29 ára. Hún er með falleg brún augu sem fara ákaflega vel við brúnt hárið sem er sítt og slétt. Hún er vingjarnleg, brosir oft til mín og við eigum notalegt spjall um daginn og veginn. Dögum saman reyndi ég telja í mig kjark til að bjóða henni út og loks ákvað ég að láta til skarar skríða einn daginn.
Þann morgun leit ég óvenjulega illa út í speglinum en ég komst að þeirri niðurstöðu að hárið væri aðalvandamálið, það var allt úr sér vaxið og ekki nokkur leið lengur að koma þokkalegu lagi á það með geli. Auk þess er maður alltaf svo frísklegur og vel lyktandi eftir nýja klippingu. Ég hringdi í Júlla upp úr tíu og pantaði klippingu klukkan hálfeitt. Ég ákvað að bíða með að tala við Aðalheiði þar til eftir hádegið. Það yrði ágætisinngangur að erindinu að heyra hana kommenta á nýju klippinguna mína.
Fannar hafði ekki farið með fleipur. Ég sá strax að Júlli var breyttur. Hann hafði grennst, bjórvömbin var nánast horfin. Það hafi slést úr andlitinu og hann var allur frísklegri. Og hann heilsaði mér ekki með fýlusvip eins og vanalega heldur glaðlegu brosi.
Ég settist í stólinn og sá bílana úti á götu í speglinum. Ég horfði á tímaritastaflann í gluggahillunni. Allt var kunnuglegt en samt fékk ég á tilfinninguna að eitthvað væri ekki eins og það ætti að vera.
“Jæja lagsmaður, nú þarf einhver að svara til ábyrgðar.” Júlli kveikti á rakvélinni. Hann skælbrosti í spegilinn.
“Svara til ábyrgðar – fyrir hvað?”
Hann stífnaði upp eitt augnablik, varð móðgaður á svipinn.
“Er eitthvert hneyskli í gangi?” Ég reyndi að hljóma auðmjúkur.
“Opinbert kynlífsfé”. Hann brosti aftur.
Það hringlaði í óróa sem hékk á útidyrahurðinni og maður á aldur við Júlla gekk inn á stofuna. Júlli veifaði glaðhlakkalega til hans. Maðurinn fékk sér sæti og dró bók upp úr vasanum.
Júlli skellti glanstímariti í kjöltuna á mér og benti á forsíðuna. Þar var mynd af forstöðumanni trúarlegrar meðferðarstofnunar. Maðurinn hafði verið mikið í fréttum vegna fjármálaóreiðu og kynlífshneysklis. Nú skildi ég loksins hvað Júlli var að tala um og reiðin blossaði upp í mér. Þetta var gamall og ófríður náungi og mér blöskraði hvað hann var búinn að fleka fallegar stúlkur út á einhverja trúaróra.
“Þennan náunga vil ég fá beint í djeilið”. Ég dúndraði vísifingri á blaðið til áhersluauka.
Júlli hló. Hann slökkti á rakvélinni og sneri sér að hinum viðskiptavininum: “Jæja. Ert þú ekki einn af þessum mönnum?”
Maðurinn hrökk upp úr lestrinum. “Afsakið. Hvað sagðirðu?”
“Nú einn af þessum mönnum … sem rannsaka fortíðina?”
“Ha? Jú, jújú, ég er sagnfræðingur.”
“Og hvað finnst þér þá um þetta allt saman?”
“Bíddu, nú skil ég ekki aaalveg – hvað finnst mér um hvað?”
Ég greip fram í og útskýrði stuttlega um hvað við vorum að tala.
“Nújá, það. Skelfilegt mál. Alveg skelfilegt mál. Já, ég er hræddur um að menn þurfi að svara til ábyrgðar. Hvernig þetta var látið viðgangast árum saman.”
“Sko, þetta sagði ég”, sagði Júlli og horfði á mig eins og ég hefði verið eitthvað að rengja hann.
Hann kveikti aftur á rakvélinni og færði hana að hnakkanum á mér. En hreyfingar hans virtist ómarkvissar. Þó var erfitt fyrir mig að dæma um það. En svo fann ég allt í einu fyrir rakvélinni á jakkakraganum.
“Þær voru allar hjá mér þessar stelpur. Þær komu allar hingað. Ég hringdi í blöðin en þeir vildu ekkert skrifa um þetta þá. Í tvö ár vissi ég allt um þetta en enginn vildi gera neitt.”
Ég fann enga áfengislykt af honum. Ég reyndi að telja mér trú um að hann myndi klippa mig vel af gömlum vana. En hann hélt bara áfram að juða með rakvélina í hnakkanum á mér og af og til slóst hún í jakkakragann.
“Hvers vegna vildu blöðin ekki skrifa um þetta? Það verður einhver að svara til ábyrgðar. Menn verða að bera ábyrgð á sínum málum.”
“Þau skrifa um það núna”, sagði ég.
“Þau skrifa um það núna, þau skrifa um það núna já”. Hann kinkaði ótt og títt kolli.
Smám saman lognuðust samræðurnar út af. Júlli hélt áfram að beita rakvélinni á hnakkann á mér. Bara rakvélin í hnakkanum, annars ekkert og brátt var ég búinn að sitja meira en korter í stólnum. Sagnfræðingurinn las áfram í bókinni sinni en gaut af og til augunum til okkar.
Loks herti ég upp hugann. “Heyrðu, Júlli. Ég held að þetta gangi bara ekki lengur svona. Þú ert ekki í standi til að vinna núna. Ég held ég verði bara að koma seinna.”
Sagnfræðingurinn rauk á fætur. “Já, heyrðu, ég er að hugsa um að koma mér bara núna – og kíkja aftur seinna.”
“Ég var með 39 stiga hita í morgun”, sagði Júlli.
“Maður á ekki að vinna þegar maður er svona veikur”, sagði ég. Sagnfræðingurinn flýtti sér út.
“Veistu. Ég er sammála þér.” Loks slökkti hann á rakvélinni. “Ég ætlaði að keyra þetta niður á lyfjum. Ég held að það hafi ekki tekist.”
“Þú þarft að loka stofunni núna og hvíla þig í dag. Farðu heim og leggðu þig.”
“Mér þykir þetta ægilega leiðinlegt, Kristján minn.” Júlli hafði aldrei áður ávarpað mig með nafni. Hann hlammaði sér niður á ljósgráan sófa úti í horni. Hann horfði ráðleysislega út í loftið. Mig grunaði að hann hefði ekki rænu á að loka heldur myndi bara sitja þarna þar til næsti viðskiptavinur birtist.
4
Ég vissi af fjölmannaðri hárgreiðslustofu ekki langt frá, þar sem ekki þurfti að panta tíma fyrirfram. Ég arkaði þangað. Það var sólbjart en ísköld norðangola beit í kinnarnar. Ég hljóp síðasta spölinn og svitnaði undir þykkum ullarfrakkanum þrátt fyrir kuldann. Það var óþægilegt og ég hugsaði með mér að þetta mætti ekki verða einn af þeim dögum þegar allt fer úrskeiðis, ekki daginn sem maður ákveður að bjóða fallegri stúlku á stefnumót.
Ljóshærð feitlagin kona um fimmtugt tók á móti mér. Flestir stólar voru auðir og hún vísaði mér til sætis út við glugga. Ég skýrði henni frá hremmingum mínum án þess að nafngreina Júlla.
“Það væri betra að vita hver þetta er, svona orðrómur er mjög vondur fyrir stéttina.”
Ég svaraði þessu engu og hún gekk ekki frekar á eftir nafninu.
“Sko, ég er ekki að segja að ég geti ekki lagað þetta, en ég vil samt að þú sjáir ósköpin áður en ég byrja, svo þú sért með á hreinu hvað við erum að eiga við.” Hún bar handspegil að hnakkanum sem speglaði hann í rakaraspeglinum. Þetta minnti mig á gamla mynd með Martin Sheen sem ég hafði séð á Stöð 2 fyrir langalöngu, líklega fyrir 1990. Þar lék hann drykkfelldan heimilisföður sem sló garðinn sinn dauðadrukkinn um miðja nótt. Ummerkin blöstu við áhorfendum í morgunbirtunni og þeim líktist hnakkinn á mér helst núna.
Ég saup hveljur. “Ég yrði ofboðslega þakklátur ef þú gætir bjargað þessu. Er það einhver möguleiki?”
Konan brosti, dálítið yfirlætislega, en samt hughreystandi.
“Við skulum nú sjá hvað við getum gert. Það má nú ýmislegt reyna en ég verð að raka þig ansi snöggt í hnakkann, það er ljóst.”
Það var róandi að finna fyrir fingrum hennar í hárinu. Allar hreyfingar hennar voru markvissar og ég fann enn betur en áður hvað Júlli hafði verið fálmkenndur. Rafmagnsrakvélin fór í löngum og jöfnum strokum um hnakkann og ég sá fyrir mér fyrrverandi nágranna minn slá blettinn sinn bláedrú um hábjartan dag.
Það var þungur ilmvatnsfnykur af henni, ekki góður en samt var eitthvað viðkunnanlegt við hann. Ljósgult hárið var greinilega litað og konan var alls ekki fríð og líklega eldri en mér hafði virst í fyrstu. En mér leið vel nálægt henni og hún vakti mér öryggiskennd.
“Mikið verður nú gaman þegar fer að vora”, sagði hún.
“Já, þú verður að láta þér nægja gluggaveðrið eitthvað áfram”, sagði ég.
“Já, það er dásamlegt þegar sólin skín”. Hún hljómaði eins og kona full af þrá eftir fegurð.
Hún færði sig þétt upp að mér og byrjaði að klippa á mér kollinn með skærum. Ég fann skaut hennar nuddast við olnbogann. Fiðringur fór um mig og ég fann fyrir holdrisi.
“Og við hvað starfar herrann?”
Ég sagði henni frá því, reyndi að gera starfið áhugaverðara en mér fannst það vera í rauninni.
“Mjög intressant. Ég sé oft skemmtilegar auglýsingar í sjónvarpinu en svo eru aðrar óttaleg della.”
“Þú hlýtur að hitta alls konar fólk hérna?”
“Já, biddu fyrir þér, alls konar týpur koma hingað, fólk úr öllum þjóðfélagsstigum.”
Hún spurði út í fjölskylduhagi og ég sagðist vera fráskilinn, búa einn í miðbænum. Hún var líka fráskilin og bjó ein í gamla Vesturbænum. Hann fannst gaman að labba eftir Eiðsfjörunni en verst hvað sjávarrokið gat verið kalt.
Hún bar handspegilinn aftur að hnakkanum. “Sjáðu, hér er dálítill blettur en það vex yfir þetta á einni til tveimur vikum.”
Mér virtist klippingin vera fín. Henni hafði alveg tekist að bjarga hnakkanum, fyrir utan þennan blett sem ég sá varla sjálfur.
Hún lét mig fá nafnspjaldið sitt áður en við kvöddumst. “Það er ekki verra að hringja á undan sér, jafnvel daginn áður svo ég sé örugglega laus.”
Ég leit á spjaldið. Hún kallaði sig einfaldlega Jonnu. Gefinn var upp síminn á stofunni og gsm-númer.
“Ég kem örugglega eftir sirka tvo mánuði.”
“Já, þá kemurðu með vorið með þér”, sagði Jonna og brosti.
5
Klukkan var að nálgast tvö þegar ég kom aftur í vinnuna. Ég var allt of seinn. Tölvupósthólfið mitt var troðfullt af áríðandi skilaboðum og það voru 7 missed calls á gemsanum. Ég átti að mæta á fund um kex og morgunkorn eftir klukkutíma. Ég sökkti mér niður í vinnuna.
Upp úr fjögur fór að róast. Ég skoðaði klippinguna í speglinum. Hún var fín. Ég leit bara vel út, miklu betur en í morgun. Ég hafði enga afsökun fyrir að láta ekki til skarar skríða núna. Ég gerði mér ferð inn til Aðalheiðar. Brúna hárið hennar var óþægilega fallegt, brúnu augun hennar voru hættuleg, ilmvatnslyktin var mannskæð. Ég þornaði upp í munninum. Aðalheiður horfði stíft á skjáinn sinn og veitti mér enga athygli.
“Varstu búin að finna lesara fyrir Bílaland – útvarpið?” spurði ég. Mér kom það ekkert við. Ég var bara að reyna að brydda upp á samræðum.
Hún horfði tómlega á mig. “Þeir vilja hugsa málið fram yfir helgi.”
Hún kommentaði ekki á klippinguna, virtist ekki taka eftir henni.
“Voru komnar einhverjar verðhugmyndir?”
Síminn hringdi hjá Aðalheiði og hún bandaði ergilega frá sér með hendinni um leið og hún svaraði. Ég hafði greinilega ekki hitt á gott móment. Ég hypjaði mig sneyptur inn til mín og hugsaði málið. Það var ekkert voðalega góð hugmynd að bjóða fólki á deit í vinnutímanum. Það virkaði kannski í sjónvarpsþáttum en raunveruleikinn var öðruvísi. Ég ákvað að hringja í Aðalheiði eftir vinnu. Það kæmir miklu betur út.
Ég hafði ekki borðað síðan um morguninn en örbylgjuofninn heima kveikti ekki á sér. Ég gat ekki heldur kveikt ljós í eldhúsinu. Ég vissi ekki einu sinni hvar rafmagnstaflan var en fann hana eftir nokkra leit í þvottahúsinu. Ég hafði ekki enn komið í verk að kaupa mér þvottavél, þvoði stundum hjá mömmu en alltof sjaldan. Ég átti lítið af hreinum fötum. Tveir reikningar höfðu nýlega farið í vanskil hjá mér án þess ég hefði hugmynd um að ég skuldaði þá. Ég var gleyminn og kom hlutum seint í verk. Ég hafði enga yfirsýn nema í vinnunni. María hafði alltaf skammtað mér verkefni og séð um restina sjálf. Það var þægilegt.
Það voru bara gömul, skrúfuð öryggi í töflunni, engir lekaliðir. Ég hafði enga hugmynd um hvaða öryggi voru sprungin og ég sá engin aukaöryggi. Ég ákvað að banka upp á hjá nágrönnunum á morgun og spyrjast fyrir um þetta, ég nennti því ekki í kvöld.
Ég settist inn í stofu. Inn í nýju stofuna mína. Gamalt teppi sem var hérna þegar ég flutti inn, gamalt sófaborð sem ég hafði keypt á fornsölu, nýr leðursófi sem ég hafði splæst á mig einhvers staðar uppi í Ármúla eða Síðumúla. Á gólfinu stóð litla sjónvarpið úr hjónaherberginu heima. Ég var bara með Rúv og Skjá einn. Það var enn langt í fréttir. Á Rúv var einhver unglingaþáttur, vinaflækjur í framhaldsskóla. Mér heyrðust krakkarnir tala ensku með áströlskum framburði. Ég skrúfaði niður hljóðið og tók upp gemsann. Sló inn númeri Aðalheiðar. Ég ætlaði að stinga upp á kaffihúsi. Nei, bjóða henni út að borða, það var að koma kvöldmatur. Hjartað tók að berjast í brjóstinu. Ég heyrði hjartsláttinn greinilega hérna í þögninni, næstum eins og einhver væri að berja í vegginn.
Ég gat þetta ekki. Hjartað í mér var að springa. Hvað var orðið um allt sjálfstraustið? Ég var myndarlegur maður sem konur höfðu gefið auga árum saman. Ég varð að brjóta ísinn. Ég ákvað að róa mig dálítið niður með því að hringja í Maríu. Ég var að minnsta kosti ekki feiminn við hana.
“Hvað vilt þú?” spurði hún kuldalega.
“Hvað vil ég? Ekki neitt. Bara heyra í þér hljóðið.”
“Nú jæja. Vantar þig eitthvað? Ég er dálítið upptekin.”
“Heyrðu, mér datt bara í hug að heyra í þér hljóðið, bara smáspjall, svona eins og þegar þú heimsóttir mig um daginn.”
“Um daginn? Það var fyrir tveimur mánuðum. Og ég var að koma með póst til þín.”
Ég var búinn að gleyma því. María hafði komið með póst sem skilaði sér ekki hingað.
“En ég átti ekkert erindi, ætlaði bara að heyra aðeins í þér hljóðið.”
“Til hvers?”
“Heyrðu, þú skalt bara gleyma þessu”. Ég rauf sambandið, hefði viljað skella harkalega á en það var ekki hægt því þetta var ekki borðsími. Ég nötraði af bræði. Til hvers var ég að gefa henni tækifæri á að pirra mig núna þegar ég var laus við hana?
Ég sló aftur inn númer Aðalheiðar en þorði ekki að hringja. Ég kallaði fram mynd hennar í hugskotið: hún var falleg en var ég eitthvað hrifinn af henni? Það skipti ekki máli, þegar maður hefur ekki fengið það í marga mánuði er hvaða fallega kona sem er velkomin inn í líf manns.
Ég hugsaði um hárgreiðslukonuna. Hún var alls ekki falleg en mér hafði liðið vel nálægt henni. Það var eins og ég væri kominn í hlýtt og öruggt skjól. Þessi sama tilfinning vaknaði alltaf ég keyrði heim úr vinnunni til Maríu og krakkana í gegnum árin, beygði inn í kyrrlátt íbúðahverfið og kom auga á húsið okkar.
Ég var augljóslega orðinn meira en lítið ryðgaður í kvennastandi eftir áratuga hljónaband. Var hárgreiðslukonan kannski hæfileg upphafsþraut? Svona létt byrjun og stökkpallur inn í ljúfa lífið?
Ég fór fram í eldhúskrókinn. Það var alltaf sama vonda lyktin þar. Jakkinn minn hékk á stólbaki. Ég náði í veskið í innri vasann og fann nafnspjaldið hennar. Settist aftur inn í stofu og tók upp gemsann.
Ég varð taugaóstyrkur um leið og hún svaraði. Ég kynnti mig með nafni en það sagði henni auðvitað ekki neitt. Ég rifjaði upp kynni okkar í dag.
“Ja hérna. Ert þetta þú? Ertu ekki sáttur við klippinguna? Ég gat ekki lagað þetta betur, það hefði enginn getað…”
“Neineinei. Klippingin er fín. Mér datt bara í hug hvort þú vildir kíkja eitthvað út.”
“Kíkja út. Hvert þá?”
“Nú til dæmis bara í bíó.”
“Bíó. Hvaða mynd?”
“Spiderman 3.”
Hún skellihló. Ég vissi ekki hvers vegna ég hafði látið þessa vitleysu út úr mér, það var eins og ég væri að giska á svar í hraðaspurningu í spurningakeppni.
“Já eða kannski ekki bíó. Kannski bara kíkja á kaffihús eða eitthvað.”
“Heyrðu Kristján minn, ég get ekki gert svoleiðis. Ég á mjög náinn vin, skilurðu?”
“Ha, jájá, auðvitað. Afsakaðu.”
“Ekki málið. En þegar þig vantar klippingu með vorinu þá hringirðu bara aftur.”
Ég fór inn á baðherbergi. Andlitið var rautt í speglinum. Það gauluðu í mér garnirnar. Ég fór fram í eldhús og tók tilbúna réttinn úr plastpokanum. Ekki gat ég étið þetta kalt. Ég fleygði pakkanum í ruslafötuna og ákvað að borða úti. Kannski myndi ég þá kynnast einhverri konu. Ekkert var útilokað.
Gemsinn hringdi. Númerið á skjánum var kunnuglegt.
“Sæll”, sagði María. “Fyrirgefðu hvað ég var stutt í spuna við þig áðan.”
“Ekkert mál.”
“Ég man núna að ég vil fara að ræða við þig ákveðna hluti. Hvernig við ætlum að skipta eignunum. Mig langar ekkert voðalega að selja húsið og þá þarf ég að semja við þig. Svo erum við víst ekki skilin. Við höfum ekkert gert í málunum.”
“Og hvað viltu gera?”
“Það þarf að ræða svona mál undir fjögur augu. Ertu nokkuð búinn að borða kvöldmat?”
“Nei.”
“Ég er með mat í ofninum, ekkert merkilegt, en þér er velkomið að kíkja.”
“Ég þigg það. Ég verð kominn eftir hálftíma.”
Það hýrnaði yfir mér. Úti hafði snúist í suðaustan rok og það var köld rigning, hálfgerð slydda. Þegar ég settist upp í bílinn fann ég fyrir undarlegri og óvæntri tilfinningu: ég sá íbúðina fyrir mér, stofuna, herbergið, eldhúsið og baðherbergið, og allt í einu fannst mér þetta vera góður staður. Allt í einu fannst mér þessi íbúð vera eins og öll önnur heimili: hlýtt skjól sem gott er að hverfa til en nauðsynlegt að losna burt frá ef maður vill ekki missa vitið. Um leið og ég ræsti bílinn hugsaði ég með mér að allir þyrftu að eiga sér stað sem þeir þrá að yfirgefa.
Þó að ég sé í bloggfríi langar mig að benda á þessa skemmtilegu umsögn um Hliðarspor. Þetta er ekki aðgöngupassi frá bókmenntaelítunni, ég hef bæði fengið slíka passa og reisupassa í gegnum tíðina heldur skemmtilega blátt áfram sjónarhorn í anda hins almenna lesanda, beinist að því hvernig þessi saga snertir líf fólks:
http://www.rithringur.is/bookreviews.asp?action=lookup&id=70
Ég óska lesendum þessarar síðu gleðilegra jóla sem og landsmönnum öllum. Ég ætla að taka mér langt bloggfrí til sirka 15. febrúar. Þá kemur í ljóst hvort síðan heldur áfram.
Síðan verður að sjálfsögðu opin en engar nýjar færslur.
Ágúst Borgþór Sverrisson hefur bloggað á blogspot.com síðan 2004. Hann starfar sem textamaður á Íslensku auglýsingastofunni. Ágúst Borgþór hefur sent frá sér fimm smásagnasöfn og skáldsöguna Hliðarspor.