sep
13
13. september 2009 kl. 17.39 | 3 ummæli
Arnar Þór Hafþórsson, forstöðumaður Lýsingarsviðs hjá Jóhanni Ólafssyni & Co (umboðsaðili Osram frá 1948), svarar Kristjáni Kristjánssyni, sem vitnað var í hér á fimmtudaginn. Kristján dró fram ýmislegt neikvætt við sparperur, en Arnar telur kostina miklu fleiri en gallana.
“Hvað fullyrðingu Kristjáns varðar að miklu meiri orku þurfi í að framleiða og jafnframt eyða sparperum þá er það rétt að einu leyti. Það þarf fimm sinnum meiri orku í að framleiða eina sparperu en eina glóperu. Það sem hann gleymir að minnast á er að sparperur duga 6-20 sinnum lengur en glóperur. Það segir sig því sjálft að orkukostnaður við framleiðslu á einni sparperu á móti 6-20 glóperum er margfalt minni,” skrifar Arnar og bætir við: “Hvað kvikasilfursinnihald sparpera varðar þá inniheldur sparpera, frá gæðaframleiðanda, 2,5-3 mg af kvikasilfri. Í hefðbundnum kvikasilfurshitamæli eru 1.000 mg af kvikasilfri. Það má einnig benda á það að við framleiðslu á glóperum myndast kvikasilfursútblástur vegna raforkunotkunar. Sá útblástur/mengun er tvöfalt meiri en samanlagt kvikasilfursinnihald sparpera og kvikasilfursútblástur sem myndast vegna framleiðslu á sparperum.”
Varðandi förgun á sparperum segir Arnar hana í litlu frábrugðna förgun á rafhlöðum, hitamælum og öðrum “óhollum” heimilisvörum. “Hvað almenna mengun og umhverfisvernd varðar er ágætt að hafa þetta í huga: Ein sparpera endist jafnlengi og tíu glóperur. Það mengar minna að framleiða eina sparperu en tíu glóperur. Þó að Ísland búi við vistvænan orkuiðnað erum við ekki ein í heiminum. Okkar framlag skiptir máli. Svo sparar þetta bara mikinn pening!”
sep
10
10. september 2009 kl. 14.59 | 3 ummæli
Frá og með 1. september er sala á glóperum (eða „venjulegum ljósaperum”) bönnuð í Evrópusambandinu. Markmiðið með banninu er að minnka orkueyðslu heimila um allt að 80% og draga úr gróðurhúsaáhrifum. Neytendur skulu nota sparperur í staðinn. Ísland er hluti af Evrópusambandinu svo þetta bann gæti einnig skollið á hér.
Kristján Kristjánsson, lýsingahönnuður hjá Lumex, er allt annað en sannfærður um kosti sparperunnar. „Við setningu þessara reglna hefur verið litið framhjá veigamiklum upplýsingum um áhrif þess að taka upp bann við sölu á glóperu,” segir hann. „Í skýrslum óháðra aðila hafa komið fram margir gallar á banninu. Þar er tekið fram að sá samanburður á glóperu og sparperu, sem við flest þekkjum, sé blekking frá framleiðendum sparperu til að sýna fram á fleiri kosti við notkun sparperu umfram glóperu. Í skýrslunni er einnig tekið fram að þegar allt kemur til alls er óvíst að nokkur sparnaður hafi átt sér stað, þar sem miklu meiri orku þarf í að framleiða og jafnframt að eyða sparperu.”
Kristján bætir við að sparperur innihaldi kvikasilfur í litlu magni, en þó það miklu að nóg sé til að menga umhverfið. „Þessi „faktor” vill oft gleymast í umræðunni. Ég hafði samband við verkefnastjóra hjá efnamóttökunni í Gufunesi. Í ljós kom að sparperur er lítið hægt að endurvinna og er þeim eytt. Kvikasilfrið er sogið úr perunni og glerið endar í landfyllingu. Kvikasilfrið er síðan geymt í síum og á endanum flutt úr landi og þar geymt þar til fundin er lausn á endurvinnslu þess. Ísland er með vistvænan orkuiðnað, svo glóperubann hér gæti verið neikvætt á endanum.”
sep
7
7. september 2009 kl. 5.58 | 1 ummæli
Halldór J. Garðarsson, vörustjóri Canon-neytendavara hjá Sense, dreifingaraðila Canon-neytendavara og dótturfélags Nýherja, hafði samband vegna neytendamola í gær um mismunandi verð á Canon-blekhylkjum. Í molanum var líka talað um annan kost, sem eru ódýrar eftirlíkingar, fáanlegar hjá til dæmis Prentvörum.
“Það ber að hafa í huga að það er engin ábyrgð á áfylltum hylkjum, blekendingu eða litasamsetningu þar sem um er að ræða blek sem er ekki framleitt af Canon,” skrifar Halldór. “Einnig eru mörg dæmi um bilanir og stíflur sem rekja má til áfylltra hylkja og nær ábyrgð framleiðenda ekki yfir slíkar bilanir.”
Í molanum var ég ekki að gefa gæðavottun á þetta ódýra blek heldur bara að benda á möguleikann. Sjálfur hef ég keypt ódýrt blek hjá öðrum aðila sem nærri því eyðilagði prentarann minn. Maður fer því varlega í að spara krónurnar á þessum vígstöðvum.
Halldór segir að mikilvægt sé að nota rétt blek til að fá ljósmyndir sem endast ævilangt, til að hámarka líftíma á prenthausnum og til að fá nákvæma og fallega liti. “Til að koma í veg fyrir að hinir agnarsmáu stútar prenthaussins stíflist er Canon-blek framleitt í sérstöku umhverfi. Útkoman verður blek án rykagna.”
sep
3
3. september 2009 kl. 5.33 | 8 ummæli
Prenthylki í tölvuprentara voru dýr áður en kreppan skall á, en verðið nú er hreinlega orðið ógnvænlegt. Í Canon Pixma IP4000 prentaranum mínum eru fimm hylki og ekkert grín að fylla á allan þann pakka. Nú er prentarinn farinn að pípa yfir því að stóra svarta hylkið sé búið svo ég gerði smá könnun. Það borgar sig greinilega að athuga þessi mál fyrirfram því verð er mjög misjafnt.
Canon 3e - “stóra svarta”:
Griffill: 1.860 kr.
A4: 2.489 kr.
Office 1: 2.490 kr.
Bóksala stúdenta: 2.645 kr.
Eymundsson: 2.670 kr.
Úlfarsfell: 3.990 kr
Þetta eru verð á orginal prenthylkjum og eins og sjá má borgar sig að athuga verð á sem flestum stöðum því munurinn er meira en 100 prósent. Svo er annar kostur í stöðunni, sá að kaupa samhæfða vöru, en ekki “rétt” merki. Í byrjun ágúst tók til starfa netverslunin prentvorur.is. Ég hringdi og spurðist fyrir um hylkið mitt. Sá sem svaraði staðhæfði að sín vara væri fyllilega jafn góð og “rétt” merki. “Við fáum bara einn séns til að sanna okkur svo þetta verður að vera í lagi,” sagði hann og bætti við að sínar vörur kæmu frá Þýskalandi. Hylkið sem mig vantar kostar 1.006 kr. með sendingarkostnaði og er á leiðinni til mín í pósti. Ég læt ykkur vita ef þetta er eitthvert drasl.
ágú
27
27. ágúst 2009 kl. 6.15 | Rita ummæli
Nú eru fimm ár liðin frá því að bankastofnanir fóru að bjóða upp á húsnæðislán með skárri vöxtum en áður höfðu þekkst. Úr varð hálfgerð tískubylgja þar sem hver sem vettlingi gat valdið fór út í “endurfjármögnun”. Sá böggull fylgdi skammrifi í mörgum tilfellum að bundið var í samninginn að vaxtakjörin yrðu endurskoðuð á fimm ára fresti. Nú er náttúrulega bankakerfið hrunið eins og það leggur sig og forsendur breyttar.
Sjálfur tók ég lán hjá Frjálsa fjárfestingabankanum. Þegar hann fór á hliðina fór ég að fá greiðsluseðil frá Íbúðalánasjóði. Þar eru sömu vextir, 4.2 prósent. Upphaflega planið var að vextirnir yrðu endurskoðaðir nú í september. Hjá Íbúðalánasjóði fékk ég þær upplýsingar að engin ákvörðun hafi verið tekin um málið. Miklar líkur væru þó á að vextirnir yrðu þeir sömu áfram, enda stendur umræðan um það að ríkið minnki byrðar fólks - auki þær ekki. Íbúðalánasjóður hefur tekið yfir lánasöfn frá ýmsum sparisjóðum auk Frjálsa fjárfestingabankans. Föllnu bankarnir eru þó enn með sín lán á sinni könnu. Hjá Landsbankanum fékk ég þær upplýsingar að vöxtum verði haldið óbreyttum. Fastlega má búast við að aðrir bankar fari sömu leið, enda yrði “allt vitlaust” ef ríkisbankar færu að hækka íbúðalánavexti í þessu árferði. Fólk á því að geta andað rólega yfir þessu, að minnsta kosti til ársins 2014 þegar næsta vaxtaendurskoðun á að fara fram.
ágú
26
26. ágúst 2009 kl. 5.55 | 2 ummæli
Eflaust spyrja sig margir þessa dagana hvar ódýrasta skóladótið sé að finna. Við þessu virðist ekki vera eitt einhlítt svar. “Ég var að kaupa skólabækur fyrir krakkann og fór í Griffil að því ég hélt að þar væri hægt að gera góð kaup,” skrifar Finnbogi. “Verslaði tvo skrúfblýanta 0,5 á 459 kr. stk. Þeir kosta 152 kr. í Hagkaupum, nákvæmlega sama gerð. Enskubók kostaði 5.400 í Griffli en 3.200 í Office 1. Þetta sýnir að smá labbitúr á milli verslana í Skeifunni getur sparað manni nokkra þúsundkalla.”
Ég reyndi á þessa fullyrðingu. Öfugt við Finnboga fékk ég það á tilfinninguna að Griffill væri með ódýrustu vörurnar. Ég athugaði verð á tíu algengum skólavörum. Allar voru ódýrari í Griffli en í Eymundsson, Hallarmúla. Fimm skólabækur og fimm tegundir ritfanga kostuðu 20.002 kr í Griffli en 22.784 kr. í Eymundsson, nákvæmlega sömu vörur. Erfitt er að bera þetta saman við Office 1 því þar voru sumar bækurnar ekki til nema notaðar og ritföngin af annarri tegund en í hinum búðunum. Í Hagkaupum fást engar skólabækur og þar er lítið úrval ritfanga.
Griffill, Eymundsson og Office 1 eru með notaðar skólabækur á skiptibókamörkuðum sínum. Notaðar eru bækurnar 40-60 prósentum ódýrari en nýjar. Skiptabókamarkaðir eru snilld og nokkuð sem ég vildi að hefði verið til þegar ég var í skóla.
ágú
20
20. ágúst 2009 kl. 6.22 | 1 ummæli
Það er ekkert grín að nota íslenskan GSM-síma í útlöndum þessa dagana. Þeir sem fóru til útlanda munu eflaust reka upp stór augu þegar símreikningurinn kemur eftir ferðina því gengishrun íslensku krónunnar hefur mikil áhrif til hækkunar símaþjónustu.
Ég var sjálfur að fá reikninginn frá Símanum. Þetta er hæsti símreikningur sem ég hef fengið. Við fjölskyldan vorum saman og í sitt hvoru lagi á Spáni í sumar og sendum 60 SMS samtals. Eflaust hefðum við sent færri SMS hefðum við vitað að hvert kostar 89,45 kr. hjá Símanum (og svipað hjá hinum símafyrirtækjunum). Sextíu SMS á 5.367 kr! Þá er nú hægt að eyða þeim peningum í eitthvað skynsamlegra. Og svo eru þetta ekki einu sinni sextíu SMS því þegar maður notar séríslenska stafi er maður oft að brenna upp stafabilum. “Dýrustu” íslensku stafirnir geta tekið allt upp í sjö stafabil og því geta löng skilaboð, sérstaklega með mörgum íslenskum stöfum, orðið að tveimur: 180 krónur! Spurning um að senda bara póstkort aftur?
ágú
18
18. ágúst 2009 kl. 6.50 | Rita ummæli
Nú eru geitungar mikið á ferli, flestum til ama og leiðinda. Gunnar Hólmsteinn Ársælsson sendi inn einfalda “veiðiaðferð” á kvikindin, sem hann segist hafa þróað þegar hann bjó í Svíþjóð. “Einfaldlega bara að sprauta rúðuúða sem inniheldur mikið af salmíaki á geitungana,” skrifar Gunnar. “Geisli (styðjum íslenskan iðnað!) steindrepur þá á innan við mínútu, bara bíða þangað til þeir setjast og láta vaða. Ajax er líka fínt. Svo þurrkar maður bara af; tvær flugur í einu höggi! Ekki hlaupa upp til handa og fóta, þá ráðast þeir á mann, ef þeim finnst sér vera ógnað.”
Svo má líka bara kaupa flugnaspaða. Ég keypti plastspaða í Euroshopper á 229 kr. Hann er með innbyggðri flísatöng til að fjarlægja líkin. Lufsan keypti á sama tíma tvo plastspaða saman í kippu á 99 kr. í Ikea. Frá því að þrír flugnaspaðar komu inn á heimilið hefur ekki einn einasti geitungur látið sjá sig. Kannski er fælingarmáttur í spöðunum?
ágú
14
14. ágúst 2009 kl. 6.05 | 3 ummæli
Í júlí náði verð á fiski hæsta meðalverði frá upphafi á fiskmörkuðum á Íslandi. Ástæðan er lágt gengi íslensku krónunnar og hið einfalda lögmál um framboð og eftirspurn.
“Fiskur er búinn að vera skuggalega dýr síðustu þrjá mánuðina,” segir Birgir Guðmundsson, sem kaupir fisk fyrir mötuneyti og fiskbúðina Vegamót á Neshaga.
“Fyrir það fyrsta er framboðið lítið og svo endar besti og dýrasti fiskurinn alltaf í útlöndum því þeir sem kaupa til útflutnings geta boðið hátt verð því ömurlegt gengi íslensku krónunnar vinnur með þeim. Fiskverð hækkar bara og hækkar á meðan krónan er svona og á meðan eftirspurnin er svona mikil erlendis.”
Miðað við þetta ástand er mesta furða hvað fiskbúðir reyna að liggja á bremsunni með að hækka verðið hjá sér. Birgir tekur dæmi af því að þegar hann rak fiskbúð árið 2005 hafi roð- og beinlaus ýsa kostað 990 krónur kílóið, en kosti í dag yfirleitt um 1.490 krónur. “Fiskur á Íslandi er ódýr miðað við önnur lönd,” fullyrðir Birgir. “Hann þyrfti í raun að vera miklu dýrari því við sem erum að kaupa fyrir íslenska markaðinn erum í vonlausri samkeppni við þá sem selja til útlanda á meðan krónan er svona lágt skráð.”
ágú
12
12. ágúst 2009 kl. 14.35 | 1 ummæli
Hrefnukjöt fæst nú í neytendavænum umbúðum, á 1.498 kr/kg í Nóatúni og á kynningarverði, 1.198 kr/kg í Bónus. Þetta er lungnamjúkt kjöt, fínt til að eta hrátt með wasabi og soya-sósu, eða að léttsteikja á grilli. Benedikt hafði samband og finnst verðið á hrefnunni vera alltof dýrt: „Ég held að framleiðendur og dreifingaaðilar séu að skjóta sig í fótinn, vegna þess að hlutfallslegt verð á hrefnukjöti er orðið býsna hátt, þ.e. verð á hrefnukjöti hefur hækkað mun meira en á öðrum kjötvörum. Þetta leiðir líklega til þess að framleiðendur sitja að lokum uppi með miklar birgðir af óseldu hrefnukjöti og þetta lyktar af græðgi,“ skrifar hann.
Gunnar Bergmann Jónsson, framkvæmdastjóri Hrefnuveiðimanna Ehf, segist bæði heyra frá neytendum sem finnst kjötið ódýrt og líka þeim sem finnst það dýrt – „Þeir sem kvarta yfir verðinu er yfirleitt eldra fólk sem man eftir því hvernig þetta var á árum áður. Þá var kjötið selt í fiskbúðum eða þú fékkst það í svörtum poka á bryggjunni. Í dag eru miklu strangari heilbrigðiskröfur og eins eru gerðar mjög strangar kröfur um það hvernig dýrin eru drepin. Allt þetta kostar peninga og satt að segja þyrfti kjötið að vera enn dýrara ef við ættum að standa á núllinu. Staðreyndin er sú að kílóverðið í sumar er það sama og í fyrra og árið 2006 og 2007 var það bara hundrað krónum ódýrara. Við treystum á útflutning til Japans til að dæmið gangi upp.“
Við hrefnuveiðar og vinnslu vinna um 30 manns á hverju sumri og yfir árið seljast um 50 tonn á Íslandi. Í ár er reyndar útlit fyrir algjört sölumet. Þess má svo geta að lokum að á síðunni hrefna .is eru uppskriftir og ýmsar upplýsingar um hrefnuna.
Dr. Gunni er umboðsmaður neytenda