Ekki megi hegna heilli þjóð 29. október 2008
Fært af Guðrún Helga undir Óflokkað. bakvísunNorrænir blaðamenn voru í fínu stuði á Norðurlandaráðsþinginu í Helsinki nú í vikunni og gengu vel á forsætisráðherra landanna með spurningum sínum um það hvernig þeir hygðust bregðast við lánsbeiðni Íslendinga, hvort þeir hygðust lána Íslendingum og þá hversu mikið og hvers vegna í ósköpunum þeir gætu ekki gefið svör strax, af hverju það þyrfti að setja starfshóp í málið. Greinilegt var að ákvörðunin um að stofna starfshóp embættismanna þótti ekki sýna kröftugan vilja.
Eftir þingið og alla blaðamannafundina hafði maður á tilfinningunni – og það byggist á svörum ráðherranna – að Norðmenn og Danir hafi tekið vel í að lána og styðja Íslendinga en Svíar og Finnar hafi hinsvegar verið tregir í taumi. Það hafi verið að vilja þeirra síðastnefndu sem ákveðið var að setja starfshóp í málið í stað þess að ganga lengra.
Ljóst er að Norðmenn hafa norrænna þjóða tekið best í að lána Íslendingum fyrir utan auðvitað Færeyingana. Inn í það blandast margt og kannski ekki síst sú staðreynd að Norðmenn og Íslendingar eiga samleið í gegnum EES-samninginn. Norðmenn ganga margir með þá hugmynd í kollinum að gangi Íslendingar í ESB og taki upp evru neyðist þeir sjálfir til að gera það. Það hlýtur því að vera þeim í hag að hjálpa Íslendingum nú með gjaldmiðilinn sinn í von um að Íslendingar standi áfram fyrir utan ESB.
Svíarnir vilja fara varlega og kannski spilar inn í það ótti við að fá lánsbeiðni frá fleiri löndum, til dæmis Eystrasaltslöndunum, auk þess sem Svíarnir standa fjær Íslendingum en Norðmenn og Danir menningarlega og sögulega séð. Það er að minnsta kosti á hreinu að Fredrik Reinfeldt, forsætisráðherra Svía, vill fara varlega í sakirnar og vita hvernig landið liggur áður en hann lofar peningm. Þegar gengið var á hann sagðist hann aldrei lofa neinum peningum nema að hafa skoðað það ofan í kjölinn og sama gilti nú.
Finnski forsætisráðherrann sagði fátt og bara á finnsku (enda nýbúinn að bíða afhroð í sveitarstjórnarkosningum). Finnarnir eru jú í ESB og Evrópska myntbandalaginu og bundnir af Evrópska seðlabankanum. Finnarnir eru líka í þeirri stöðu að geta fengið lánsbeiðnir frá Eystrasaltslöndunum og fleiri nágrannaþjóðum. Finnarnir eru líka sú þjóð sem liggur fjærst Íslendingum og skyldleikinn og samgangurinn kannski minnstur á milli þessara tveggja þjóða. Það er því kannski engin furða að Vanhanen forsætisráðherra sé tregur í taumi. En á hinn bóginn eru Norðurlöndin Norðurlönd, bræðra- og systraþjóðirnar fimm sem hafa byggt upp náið samstarf í marga áratugi og því geta Finnarnir varla skorast undan verði um norræn lán að ræða.
Fjármálakreppan á Íslandi liggur leiðarahöfundum á norðurlöndunum á hjarta í dag. Leiðarahöfundur eins virtasta dagblaðsins, Dagens Nyheter í Svíþjóð, skrifar um fjármálakreppuna, bendir á að íslensk stjórnvöld hafi lengi reynt að koma sér undan því að þurfa að leita til Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og veltir upp hvað í ósköpunum þau hafi verið að hugsa. DN kemur líka með þá hugmynd hvort það samrýmist ekki nútímalegum vinnubrögðum að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn geri kröfu um að skipt verði um ríkisstjórn eða ráðherra við aðstæður eins og þær sem nú eru ríkjandi á Íslandi. Þetta er athyglisverð hugmynd sem styður náttúrulega við þá kröfu margra Íslendinga þessa dagana að hrist verði upp í Seðlabankanum og ríkisstjórninni.
Finnska dagblaðið Hufvudstadsbladet fjallar líka um kreppuna á Íslandi í dag. Björn Månsson leiðarahöfundur, sem verðskuldar titilinn Íslandsvinur ef nokkur gerir það, bendir á að Ísland hafi fengið á sig slæmt orð vegna fjárfesta sem Finnar hafi fengið á tilfinninguna að kaupi sig inn í fyrirtæki í slæmum tilgangi. Hann segir líka að nú sé nauðsynlegt að gera greinarmun á Íslandi, Íslendingum og íslensku “fjárfestingahákörlunum”. Ekki megi hegna heilli þjóð fyrir eitthvað sem nokkrir einstaklingar hafa gert. Og Finnar megi ekki láta sitt eftir liggja í aðstoð norrænu bræðraþjóðanna.
Það verður spennandi að sjá hvað kemur út úr þessu. Það er að minnsta kosti ljóst að norrænu blaðamönnunum þótti ekki mikið til um ákvörðun forsætisráðherranna að stofna embættismannahóp. Það þótti ekkert sérstaklega röggsamlega gert.
Svo hljóta spurningar að vakna um það af hverju lánstilboð Færeyinganna var ekki gert opinbert fyrr en síðdegis á þriðjudag eftir að fundum forsætis- og fjármálaráðherra norrænu landanna fimm var lokið og Geir H. Haarde forsætisráðherra var að fara eða var floginn frá Finnlandi. Maður hlýtur að spyrja af hverju þessu var ekki spilað út fyrr.
Ummæli»
engin ummæli - viltu verða fyrstur?