HANNES OG NÝJA SJÁLAND (KÖTTUR LEIKSTJÓRANS, TAKA 2)
Hér kemur aukin útgáfa af greinarstúf sem birtist í Fréttablaðinu í dag:Hannes Gissurarson gerir tilraun til að svara ádrepu minni um Nýja Sjáland í Fréttablaðinu 1. ágúst síðastliðinn. Hann hefur mál sitt með “ad hominem” “rökum”, þ.e. rökum sem beinast að manninum, ekki boðskap hans. Þannig hafa rökþrota menn einatt talað. En hvernig beitir hann slíkum “rökum” í pistli sínum? Með því að ræða uppruna minn, þá staðreynd að ég er alinn upp á Aragötunni en hann freistar þess að gera mig tortryggilegan með því. Með sama hætti reyndu kommúnista að gera menn af auðugum ættum tortryggilega, uppruni þeirra gerði þá varhugaverða.
En í stað þess að reyna að gera Hannes tortryggilegan vil ég beina sjónum mínum að málflutningi hans. Hann segir að ég hafi loksins eftir langa leit fundið dæmi um land þar sem frjálshyggjan hafi kannski mistekist. En ég hef rætt fjölda dæma um mislukkun frjálshyggjunnar, þar á meðal Chíle frjálshyggjueinræðisins. Frjálshyggjutilraunin þar syðra til þess að efnahagskerfið hrundi árið 1982, samdráttur varð um 13.7%. Meðalhagvöxtur á valdaskeiði Pinochets voru rétt 2%, mest á síðustu sex árunum er einræðisherrann losaði sig við Friedmanskreddurnar og tók upp blandaðan markaðsbúskap. Samt fékk greyið ekki nema 42% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslunni 1988, 58% þjóðarinnar launaði honum einræðis- og frjálshyggjulömbin gráu.
Annað dæmi sem ég hef notað er efnahags(van)þróunin vestan hafs. Bandaríkjamenn hafa notið minni hagvaxtar frá því markaðsvæðingin mikla hófst um 1980 en á ríkisafskiptaskeiðinu 1945-1980. Ekki nóg með það, rannsókn eftir rannsókn sýnir að lífskjör meðalfjölskyldu hafa staðið í stað og kjör þeirra fátækustu jafnvel versnað á meðan hinir ríku hafa orðið miklu ríkari. Meðamaðurinn ameríski ber nú minna úr býtum á unna klukkustund en fyrir þrjátíu árum, fyrir markaðsvæðing. Til að gera illt verra hefur dregið úr félagslegum í hreyfanleiki í BNA og hinum mjög svo markaðsvæddu löndum Bretlandi og Nýja Sjálandi. Nú er svo komið að slíkur hreyfanleiki er meiri í síður markaðsvæddum velferðaríkjum. Stefna frjálshyggjunnar leiðir því til stéttskiptingar og auðvalds, því stendur frjálshyggjan ekki undir nafni, hún er réttnefnd “auðhelsishyggja”.
Hannes talar eins og ég noti John Kay einan sem heimild um kreppu frjálshyggjunnar í Nýja Sjálandi en það er rangt. Í pistlinum vitnaði ég líka í heimspekinginn John Gray sem segir að frjálshyggjutilraun andfætlinga hafi leitt til þess að orðið hafi til ný lágstétt í landinu. Auk þess hafi hinn alþjóðlegi frjármálamarkaður hreðjartak á þjóðinni, svo er fyrir að þakka fjármagns-innrás af því tagi sem Ágúst Ólafur og verslunar(ó)ráð vilja. Ég hefði líka getað vitnað í hagfræðinginn Noreenu Hertz sem segir að Verkamannaflokksstjórn Helen Clark hafi játað að tilraunin hafi mistekist og endurþjóðnýtt vinnutryggingar (flokkur henna átti mikinn þátt í þessari tilraun á sínum tíma). Sé það rétt þá fer Hannes með rangt mál er hann segir að Verkamannaflokkurinn hafi ekki hróflað við “umbótum” frjálshyggjunnar. Hann svarar heldur ekki þeirri staðhæfingu Kays að einkavæðing raforkuveitna hafi leitt til rafmagnsleysis og öngþveitis. Nefna má að norskur starfsbróðir minn dvaldi eitt ár í Nýja Sjálandi fyrir skömmu og staðfesti allt sem Kay, Gray og Hertz segja. Hann dró upp vægast sagt dökka mynd af ástandinu þar syðra.
Hannes nefnir ekki í aukasetningu að aðalheimildarmaður hans fyrir því að Kay hafi á röngu að standa, Martin Wolf, er hatrammur frjálshyggjumaður. Sé hann eins ofstækisfullur og flestir skoðanabræður hans má ætla að hann sjái það sem vilji sjá. Hannes og/eða Wolf telur að Ný Sjálendingar hafi gert þau mistök að búa ekki eins vel í haginn fyrir fjárfesta og Írar. Um það skal ekki dæmt en ég vona bara að Hannes og Wolf ímyndi sér ekki að góður efnahagsárangur Íra sé eingöngu markaðs-“frelsi” að þakka. Írland er gott dæmi um félagslegt fjárfestingarríki í anda Anthony Giddens. Írar undirbjuggu jarðveginn með því að dæla skattfé í menntageirann. Auk þess fengu þeir stórar fúlgur frá ESB.
Ef “frjáls” markaður væri eins skilvirkur og Hannes heldur þá hefði Nýja Sjáland átt að búa við mun meiri hagvöxt en velferðarríkin. En svo er ekki, samkvæmt upplýsingum OECD var hagvöxturinn nýsjálenski 3.1% árið 2007 en í hinu erkikratíska Finnlandi 4.4%. Það fylgir sögunni að í Finnlandi hirðir ríkið 50% af vergum þjóðartekjum en rétt eins og Írland er landið prýðilegt dæmi um félagslegt fjárfestingarríki. Samt (eða þess vegna) stendur Finnland sig mun betur efnahagslega en frjálshyggjuparadís andfætlinga. Frjálslynd jafnaðarstefna sigrar, frjálshyggjan tapar jafnt á Aragötunni sem í Nýja Sjálandi!
12. ágúst 200816:18 kl.
Áfram fær Hannes á baukinn “úr Aragötunni” - - - og líkar það ekki vel . . .
Þú leggur enn í púkkið við að tengja skipbrot frjálhyggjunnar við raunveruleika dagsins á Íslandi. Það er brýnt að við stöndum okkur í því næstu missirin - og rekum flótta “öfgamannanna” í Viðskiptaráði og á öðrum slíkum …..
13. ágúst 200820:44 kl.
Hannes vísar á allt mögulegt í grein sinni (http://hannesgi.blog.is/blog/hannesgi/entry/598072/) sem þú sneiðir vitaskuld hjá því að drepa á og einblínir þess í stað á minniháttar atriði í skrifum hans.
Dæmi 1:
“Því miður er greining Kays hæpin og tölur hans úreltar. Einn starfsbróðir hans, prófessor Martin Wolf, skrifar ágæta grein í Financial Times 16. nóvember 2004, þar sem hann”
Dæmi 2:
“Þeim Douglas og Richardson tókst með umbótum sínum að koma í veg fyrir fullkomnar ófarir. Hnignun landsins í samanburði við þróuð, vestræn ríki stöðvaðist.”
Dæmi 3:
“Þótt einstök ríki eins og Nýja Sjáland séu forvitnileg til fróðleiks, verða sósíalismi og kapítalismi vitaskuld ekki dæmd af þeim, heldur af samanburði margra landa til langs tíma. Þar er niðurstaðan ótvíræð, eins og alþjóðleg vísitala atvinnufrelsis sýnir.”
Þú ættir frekar að taka undir með Hannesi frekar en að hökkta í fyrstu 10 setningum greinar hans:
“Frjálshyggjutilraunin á Nýja-Sjálandi mistókst ekki. En hún heppnaðist ekki eins vel og forsvarsmenn hennar höfðu vonað. Fjárfestingar urðu ekki eins miklar og búist var við.”
Ertu að reyna “hrekja” skrif manns með því að skrifa, “Martin Wolf, er hatrammur frjálshyggjumaður” (og gerist þar með sekur um hið sama og þú ásakar Hannes um, að einblína á persónuna)? Skondið.
Annars hef ég bent þér á ágæta bók tvívegis sem ég vil enn og aftur mæla með fyrir þig.
14. ágúst 200810:07 kl.
Sæll og þakka málefnalega ádrepu, nokkuð sem er kærkomin tilbreyting frá gusum þeim sem ég hef fengið yfir mig í Drafnar Aspar málinu. Staðhæfing þín um að ég sneiði fram hjá aðalatriðum í málflutingi Hannesar er furðuleg. Þvert á móti tek ég öll meginatriðin fyrir og bendi á að hann sneiði hjá mikilvægum atriðum í mínum málflutningi, t.d. staðhæfingum John Grays (sem var frjálshyggjumaður og ráðgjafi Thatchers en sá gegnum blöffið) um nýja undirstétt í landinu o.sfrv. Hann sneiðir líka hjá upplýsingum um rafmagnsleysi í kjölfar einkavæðingar á rafveitum. Það sama gerðist í New York og Kaliforníu í kjölfar einkavæðingar. Hvað Martin Wolf varðar þá er hann náttúrulega skýr náungi en mín reynsla af frjálshyggjumönnum er að þeir sjái það sem þeir vilja sjá rétt eins og kommúnistar forðum. En auðvitað sker reynslan úr hvor sé nærri sannleikanum Wolf eða Kay, Gray og Hertz. Það er vissulega rétt að Nýja Sjáland var tekið að dragast aftur úr öðrum Vesturlöndum áður en frjálshyggjuvæðingin hófst en jafnvel þótt tölur Wolfs séu réttar (sem þær þurfa ekki að vera) þá er ósannað mál að markaðsvæðingin hafi stöðvað þá vanþróun sem fólst í að landið dróst á eftir öðrum. Kannski að dregið hafi úr þessu af allt öðrum ástæðum. Alla vega eru tölur OECD um hagvöxt í Nýja Sjálandi lítt imponerandi, velferðaríki Vesturlanda standa sig jafnvel eða betur. Hannes gefur sér einfaldlega að Wolf og hans nótar hafi á réttu að standa, frjálshyggjumenn eru miklir bókstafstrúarmenn eins og kommúnistar forðum. Ég gef mér ekkert, þótt ég hallist í augnablikinu að því að Kay og kó séu nærri sannleikanum, ekki síst vegna lýsinga starfsbróður míns á ástandinu, hann dvaldi 1 ár í Nýja ´Sjálandi upp úr aldamótunum og staðfesti allt sem Kay og kó sögðu. Ætla að tala betur við hann og mun kannski blogga um það.
bestu kveðjur
14. ágúst 200813:34 kl.
Geir, ég gleymdi þessari rannsókn sem HHG vitnar í um alþjóðavísitölu atvinnufrelsis. Tók hana inn á beinið í grein minni Job og Jón hagi í Skírni nýlega. Benti á að ýmsar skilgreiningar sem liggja vísitölunni til grundvallar séu mjög hæpnar og feykierfitt að mæla hagvöxt í þriðjaheims ríkjum, nógu erfitt í þróuðum ríkjum. Þeir sem stóðu að baki þessari vísitölu eru ofstækusfullir frjálshyggjumenn, sem auðvitað þýðir ekki að þeir hljóti að fara rangt með. Hvað ummæli HHG um að þegar til langs tíma er litið megi sjá að kapítalismi sé hagkvæmari en sósíalismi þá veltur allt á hvað menn leggja í þessi hugtök. Ef við með “sósíalisma” eigum við “altækt áætlanakerfi þar sem ríkið á svo að segja öll framleiðslu og -dreifingartæki” og með “kapítalisma” “kerfi þar sem meginhluti framleiðslu og dreifingartækja eru í einkaeign og markaðurinn ræður miklu” þá er staðhæfingin sönn. En ef viðskilgreinum “kapítalisma” sem “ástand til þess að gera frjálss markaðar” og teljum velferðaríki og lönd með mikilli ríkisþátttöku í efnahagslífinu sósíalísk þá er staðhæfingin beinlínis ósönn. Kína hefur enn eins konar áætlunarbúskap þótt hann sé alls ekki altækur, ríkið á enn stóran hluta verksmiðja. Samt (eða þess vegna) er gífurlegur hagvöxtur í Kína. Og af hverju er meiri famleiðni á klukkustund í velferðaríkjunum Ítaliíu og Frakklandi en í BNA? Af hverju er meiri hagvöxtur í Finnlandi en í Nýja Sjálandi? Af hverju er almenningur í hinu hálfsósíalíska Keralafylki á Indlandi betur fæddur, skæddur og klæddur en annars staðar í landinu, af hverju iðnvæddist Suður-Kórea hraðar en nokkuð annað land, í því landi var mikl ríkisþátttaka í efnahagslífinu.