Bloggsíða Stefáns Gíslasonar

Í fjórða sinn hef ég ákveðið að skipta um bloggsíðu, að þessu sinni einkum vegna erfiðleika við meðhöndlun mynda á þessu svæði. Slóðin á nýja bloggið er http://stefangisla.wordpress.com.

Takk fyrir samfylgdina á visir.is!

Ég hélt uppteknum hætti þetta árið og hljóp hamingjuhlaup í tengslum við Hamingjudagana á Hólmavík. Að þessu sinni lá leiðin sunnan úr Reykhólasveit um Gautsdal, Þröskulda og Arnkötludal. Endamarkið var að sjálfsögðu á hátíðasvæðinu neðan við Klifstúnið á Hólmavík.

Við lögðum fjórir saman upp frá vegamótunum neðan við bæinn Tinda í Geiradal sl. laugardagsmorgun kl. 10.46, þ.e. einni mínútu síðar en ætlað var. Með mér í för voru þeir Birkir Stefánsson skíðagöngumeistari og bóndi í Tröllatungu og Ingimundur Grétarsson sagnfræðinemi og sérlegur hlaupavinur minn úr Borgarnesi. Þeir tóku líka báðir þátt í hamingjuhlaupinu í fyrra, þegar við hlupum frá Drangsnesi til Hólmavíkur af sama tilefni. Fjórði maðurinn var Kristinn Schram þjóðfræðingur og forstöðumaður Þjóðfræðistofu á Hólmavík. Þarna var sem sagt valinn maður í hverju rúmi, enda á brattann að sækja.

Eins og sjá má á myndinni hér að neðan er vegalengdin frá umræddum vegamótum til Hólmavíkur alveg um 31 km, nánar tiltekið 31,36 km skv. opinberum tölum Vegagerðarinnar. Fyrstu 10 kílómetrarnir eru allir á fótinn, allt þar til 367 m hæð er náð á Þröskuldunum sjálfum. Þá tekur við 15 kílómetra kafli á þægilegu undanhaldi niður að Hrófá við Steingrímsfjörð, og þaðan eru svo um 6,5 km meðfram ströndinni til Hólmavíkur.

Veðrið þennan dag var svo sem ágætt, nema hvað strekkingsvindur úr norðri blés í fangið á okkur allan tímann. Veður var hins vegar þurrt að mestu og hitinn á láglendi 12-14 stig. Því var ástæðulaust að kvarta yfir veðrinu, sérstaklega þegar hugurinn reikaði tvö ár aftur í tímann þegar við Birkir og Ingimundur börðumst yfir Laxárdalsheiði milli þessara sömu byggða í stífum norðanvindi og slyddu. Þá voru líka hamingjudagar, þó að hlaupið væri ekki formlegur hluti af þeim eins og nú og í fyrra.

Það bar svo sem ekki margt til tíðinda á þessari leið okkar á laugardaginn. Að vanda gengum við að mestu upp brekkurnar, nema Kristinn sem hljóp þær allar sem ekkert væri og náði fljótlega góðu forskoti. Þegar komið var efst í Gautsdalinn hittum við tvö lömb, sem gerðu sig líkleg til að slást í för með okkur, en hættu við eftir stutta umhugsun. Það er reyndar frekar óvenjulegt að hitta svona spök lömb á fjalli, en líklega hafa þau alist upp sem heimalingar í vor af einhverjum ástæðum.

Ég hafði gert ráð fyrir að við yrðum komnir upp á Þröskulda kl. 11:45. Það gekk þó ekki eftir, því að klukkan var orðin 12:03 þegar við náðum toppnum. Þetta var náttúrulega ekki alveg nógu gott skipulag, en ég þykist hafa tvennt mér til málsbóta. Annars vegar var spölurinn upp 10 km en ekki 8 eins og ég hafði reiknað með, og hins vegar gerði ég ekki ráð fyrir mótvindi, sem var reyndar töluverður, sérstaklega efst í Gautsdalnum, væntanlega eitthvað yfir 10 m/s.

Uppi á Þröskuldum bættist fimmti maðurinn í hópinn. Þetta var Rósmundur Númason á Hólmavík, skíðagöngukappi með meiru. Þegar þarna var komið sögu var Kristinn nær horfinn sjónum, en Birkir tekinn að dragast aftur úr. Við hinir þrír fylgdumst að áleiðis niður Arnkötludal, þangað til Rósmundur ákvað að bíða eftir Birki og við Ingimundur ákváðum að ná Kristni. Það reyndist seinlegt verk, en hafðist þó áður en komið var til byggða. 

Þegar við komum á vegamótin við Hrófá var klukkan orðin 13:23, eða 8 mínútum meira en upphafleg áætlun gerði ráð fyrir. Þetta var þó ekkert sérstakt áhyggjuefni, því að tímaáætlunin fyrir síðasta áfangann var býsna rúm. Við höfðum að sjálfsögðu gert ráð fyrir að þarna væri búið að strengja línur meðfram veginum til að halda æstum mannfjöldanum í hæfilegri fjarlægð frá okkur. Við vorum enda vel undir þetta búnir, t.d. höfðum við sammælst um að veita engar eiginhandaráritanir fyrr en í markinu. En af einhverjum ástæðum var mannfjöldinn ekki eins þéttur og ætla mátti. Reyndar kom Sólrún, svilkona mín og fyrrum nágranni, á móti okkur út að Hnitbjörgum á hjóli og fylgdi okkur það sem eftir var. Hún var reyndar alveg nægur mannfjöldi til að gera síðasta spölinn hátíðlegan.

Ætlunin var að við myndum skeiða inn á hátíðarsvæðið rétt í þann mund sem Jón Gísli oddviti hefði lokið setningarávarpi sínu. Eitthvað dróst að ávarpið hæfist, og því varð úr að við hímdum hæfilega stund undir gafli félagsheimilisins áður en við tækjum lokasprettinn. Þetta var reyndar í góðu lagi, því að veðrið var hagstætt og enginn skafrenningur. Þarna gafst líka tími til að gera nokkrar teygjuæfingar, auk þess sem Ingimundur lumaði á góðu nesti sem við Kristinn átum frá honum þarna undir gaflinum. Eftir 11 mínútna bið þótti óhætt að hleypa okkur inn á staðinn, og þá skeiðuðum við léttir í spori, eða alla vega í huga, niður Sýslumannshallann og eftir Hafnarbrautinni inn á hátíðasvæðið. Birkir og Rósmundur skiluðu sér skömmu síðar, og þar með var þessu skemmtilega verkefni lokið.

Svona til að hafa tölfræðina á hreinu, þá mældist hlaupið allt 31,40 km þegar búið var að draga frá krókinn upp undir félagsheimilisgaflinn. Þetta verður að teljast vel innan skekkjumarka, þar sem opinber tala Vegagerðarinnar er 31,36 km eins og fyrr segir. Hlaupið allt tók okkur 3 tíma og 20 mínútur að frádregnum sama króki. Þetta var 5 mínútum lengri tími en áætlað var, en það var með vilja gert.

Ég er ekki í vafa um að hlaupið jók enn á hamingju mína, sem var þó ærin fyrir. Sama held ég að hafi gilt um hina fjóra. Hins vegar væri gaman að fá tillögur frá öðrum um það hvernig hægt væri að tengja svona hlaup betur við dagskrá hamingjudaganna. Ég velti því nefnilega fyrir mér hvort að það bæti einhverju við skemmtan eða hamingju þeirra sem standa eða sitja á Klifstúninu og fylgjast með setningarathöfn Hamingjudaga að sjá nokkra þreytta karla hlaupa inn á svæðið á fyrirfram ákveðnum tíma. Allar athugasemdir og ábendingar um þetta eru þegnar með þökkum.

PS: Í þessari færslu er vísað í einhverjar myndir sem ekki sjást. Biðst velvirðingar á því, en klúðrið er svo sem ekki mér að kenna. Svona ósýnilegar myndir eru algengur hluti af leyndardómum Vísisbloggsins.

Fjallvega- og skemmtihlaupið Þrístrendingur var háð sl. laugardag, 19. júní. Dofri Hermannsson frændi minn átti hugmyndina að þessu uppátæki, en síðan hefur hún kastast á milli okkar og þróast smátt og smátt. Og nú er hún sem sagt hætt að vera hugmynd og orðin að veruleika, meira að segja minningu!

Af hverju Þrístrendingur?
Þrístrendingur heitir Þrístrendingur af því að leiðin liggur milli þriggja stranda um þrjár sýslur, þrjá firði og þrjá fjallvegi, nánar tiltekið frá Kleifum í Gilsfirði, um Steinadalsheiði norður í Kollafjörð, þaðan upp Fjarðarhornssneiðinga yfir Bitruháls að Gröf – og loks fram Krossárdal aftur að Kleifum. Þetta er sem sagt hringleið. En þetta er engin venjuleg hringleið, því að þeir sem hlaupa hana fara tvisvar þvert yfir Ísland í einni og sömu ferðinni, (að vísu þar sem það er mjóst).

Miðpunktur alheimsins?
Nú er eðlilegt að spurt sé hvers vegna okkur frændunum hafi dottið einmitt þessi leið í hug. Höldum við kannski að þetta svæði sé einhver alheimsins? Jú, það er einmitt tilfellið, þetta svæði er nefnilega miðpunktur alheimsins, eða var það alla vega um tíma í lífi okkar, hvors um sig. Ég er sem sagt fæddur og óuppalinn í Gröf og Dofri uppalinn að hluta á Kleifum. Þar fæddist líka móðir mín heitin snemma á síðustu öld. Þetta eru sem sagt söguslóðir!

Lagt af stað
Rétt fyrir kl. 11 að morgni umrædds laugardags hafði álitlegur hópur fólks, (les: hópur af álitlegu fólki) safnast saman á hlaðinu á Kleifum. Samtals voru þetta 8 manns, sem allir voru staðráðnir í að ljúka þessari tvöföldu Íslandsþverun áður en dimma tæki af nóttu. (Þessi tími ársins hentar mjög vel fyrir verkefni af þessu tagi). Eftir nokkrar vangaveltur um veður og klæðaburð var svo tekið á sprett niður heimreiðina. 

Að klæða sig eftir veðri
Talandi um veður og klæðaburð er í lagi að geta þess að þennan morgun var hlýtt í veðri, líklega allt að því 15 stiga hiti. Hins vegar blés stinningskaldi af suðvestri á hlauparana, og stinningskaldanum fylgdi svolítil súld til að byrja með. Ákvörðun um klæðaburð í upphafi svona hlaups getur líka verið vandasöm. Þá er reynt að sjá veður dagsins fyrir, gera ráð fyrir kólnun sem línulegu falli af hækkun, spá fyrir um innlögn, skýjafar og þar fram eftir götunum. En við vorum samt komin á sprett niður heimreiðina með nesti og nýja skó, alla vega nesti og sum með varaföt í bakpoka.

Lagt á Steinadalsheiði
Við Brekkuána var beygt til hægri upp Steinadalsheiði. Þessi heiði er ein af mörgum sem tengir Breiðafjörð við Strandir, ein af þeim styttri og fallegri reyndar, en að sama skapi ein af þeim hrjóstrugi. Yfir hana liggur bílvegur, sem er vel fær á sumrum, en lokast við fyrsta tækifæri á haustin. Sú var þó tíðin að þetta var aðalbílvegurinn til Hólmavíkur. Þeirri tíð lauk árið 1948. Annars ætla ég ekkert að fara að skrifa sögu Steinadalsheiðarinnar hér. Hún er rakin að einhverju leyti á fjallvegahlaupasíðunni minni.

Yfir heiðina
Okkur sóttist ferðin upp Steinadalsheiðina bara allvel, þrátt fyrir að hún sé öll á fótinn eins og títt er um slíkar leiðir. Höfðum reyndar ágætan meðvind. Eftir 48 mínútur og 43 sekúndur vorum við komin upp að Heiðarvatni á háheiðinni, en þangað eru u.þ.b. 6,68 km frá vegamótunum við Brekkuána. Leiðin niður að norðan var enn fljótlegri. Eitthvað var þá tekið að teygjast úr hópnum, enda enginn að keppa við neinn. Þetta var heldur ekki bara hlaup, heldur líka spjall og sögur. Neðarlega í Steinadalnum þurftum við að stikla yfir tvö vöð, en það vafðist ekki fyrir þessu hrausta fólki. Áfram var svo haldið fram hjá Steinadal. Jón Gústa sáum við ekki, en sunnanfólkið í hlaupahópnum hafði orð á því hversu snyrtilegt væri í kringum bæinn og öllu vel við haldið. Þá sagði ég þeim að Jón Gústi væri frændi minn.

Áð og djammað
Síðasti spölurinn niður Fellseyrarnar var léttur og fyrr en varði vorum við komin niður á veg. Þar voru samtals u.þ.b. 17,95 km að baki frá því að við lögðum af stað af hlaðinu á Kleifum – og skeiðklukkan sýndi u.þ.b. 1:52:01 klst. (Biðst velvirðingar á ónákvæmninni. Mér finnst bara nóg að nefna þessar tölur svona um það bil). Áfram var svo skokkað að heimreiðinni að Stóra-Fjarðarhorni, og þar sagði ég sögur af mér á djamminu í samkomuhúsinu sem þar var. Taldi þessa atburði hafa gerst árið 1965, en nú man ég að það var misminni, því að við fórum örugglega þangað heiman að á Landróvernum sem var ekki keyptur fyrr en 1966. Auk þess veit ég vel þegar ég hugsa mig um að ég átti fyrst leið um Kollafjörðinn sumarið 1966. Reyndar man ég ekkert eftir þessu djammi. (Skilst að slíkt sé alvanalegt þegar djamm er annars vegar). Man bara að það var þoka á Bitruhálsinum (sem flestir kalla Ennisháls þar sem bílvegurinn liggur) á heimleiðinni, en ofarlega í hálsinum keyrðum við upp úr þokunni.

Liðsauki og vistir
Víkur nú sögunni aftur til vorra tíma. Fyrir utan túnhliðið í Stóra-Fjarðarhorni áðum við drykklanga stund. Þangað kom líka Hermann á Kleifum, Arndís tengdadóttir hans og fleira gott fólk með liðsauka og vistir fyrir hlauparana. Sumir fengu sér hressingu, aðrir teygðu á þreyttum vöðvum og enn aðrir brugðu sér á bak við næstu hæð eða hús (n: bak busken).

Frá Stóra-Fjarðarhorni
Eftir þessa drykklöngu stund lögðum við, sem nú vorum búin að fylla tuginn, af stað upp fyrir túngarðinn í Stóra-Fjarðarhorni og bröltum upp hlíðina þar til við fundum vegarslóðann upp Fjarðarhornssneiðinga. Upp þessa sneiðinga var hægt að fara með hestakerru, enda var þetta lengi vel aðalleiðin milli fjarða, póstleið og hvaðeina. Reyndar er líka hægt að fara upp framar í dalnum, upp svonefndan Hamarssneiðing, en sú leið er miklu brattari.

Fjarðarhornssneiðingar
Fátt bar til tíðinda á leiðinni upp Fjarðarhornssneiðinga, nema hvað veðrið var gott og sömuleiðis útsýnið yfir Kollafjörð. Reyndar var töluverður blástur í fangið, en loftið hlýtt og þurrt. Spölurinn frá Stóra-Fjarðarhorni upp á háhálsinn, þ.e.a.s. upp í svonefnd Skörð, er um það bil nákvæmlega 4 km. Alla leiðina fylgdum við greinilegri götu. Sumir gengu hratt en aðrir hægt. Já, ég viðurkenni sem sagt að við gengum þarna upp en hlupum ekki, enda meðalhallinn á leiðinni um 10%. Uppgangan tók líka næstum heilar 50 mínútur fyrir þá hraðskreiðustu.

Á söguslóðum
Mér finnst gaman að ganga eða hlaupa upp í móti, en enn meira gaman að hlaupa niður í móti. Eftir að hæstu hæðum Bitruhálsins var náð vorum við líka tekin að nálgast kunnuglegar smalaslóðir. Þarna hef ég smalað á hverju hausti í 45 ár eða svo, að frátöldum einu eða tveimur haustum þegar önnur verk hömluðu. Og nú horfði ég sem sagt yfir smalasvæðið ofan úr Skörðum öllum þessum áratugum eftir að ferill minn sem smala hófst. Fljótlega tipluðum við yfir Broddá nálægt upptökum og vorum þar með komin í land Grafar. Það land keyptu foreldrar mínir 1956 og nú búa bróðir minn og mágkona á jörðinni. Áfram var haldið niður gamla hestaveginn og áð við ræsið í Móhosaflóanum. Þar man ég eftir brú sem gerð var úr ofvöxnum tvinnakeflum undan símavír. Nú eru þessir hlemmar horfnir og bara þrír liggjandi símastaurar eftir. Þarna var spjallað, teygt á vöðvum og spáð í auma liði og blöðrur á tám. Annars var heilsa hlauparanna almennt með ágætum. Því var fljótlega sprett úr spori sem leið lá í gegnum fornt leiksvæði okkar bræðranna að Hól og Læk og niður að Gröf þar sem Valdi bróðir og Arnheiður mágkona tóku á móti okkur úti á hlaði. Við þóttumst náttúrulega ekki ætla að þiggja neinar veitingar, en enduðum sum hver á að raða í okkur slatta af pönnukökum og drekka svolítið te og kaffi.

Óétnar pönnukökur
Í Gröf voru rétt um 29 km að baki og því ekkert óeðlilegt að sumir væru hálfstirðir þegar lagt var af stað á nýjan leik. Ekki bætti úr skák að vita af góðum stafla af óétnum pönnukökum og ýmsu fleira góðgæti. Því kom upp eindregin krafa í hópnum um að næsta ár yrði endað í Gröf en ekki millilent. Þá skal öllum tiltækum pönnukökum sporðrennt, hversu margar sem þær verða!

Endaspretturinn suður í vestrið
Nú var bara endaspretturinn eftir, rúmir 11 km frá Gröf, fram Krossárdal og suður að Kleifum. (Það heitir sko SUÐUR að Kleifum, þó að leiðin liggi í vestur. Ekki spyrja hvers vegna. Það ER bara svoleiðis og hefur alltaf verið). Ellefu kílómetrar er náttúrulega ekki langur spotti, en suðvestan áttin hafði ekkert hægt á sér yfir daginn þannig að við hrepptum töluverðan mótvind alla leið. Því var töluvert um gang á leiðinni, sérstaklega eftir að komið var fram fyrir Skáneyjargil. Þangað liggur jeppafær vegur, en frá gilinu og fram á hæstu hæðir við Krossárvatn liggur leiðin um mýrar og grasmóa, sem eru mjúkir undir þreyttum fótum. Eftir að halla tekur suðuraf (EKKI vesturaf) er undirlagið hins vegar harðara. Þar er fylgt hestagötum lengst af og á leiðinni gefast þó nokkur tækifæri til að horfa á fallega fossa í ám og lækjum.

40,5 km …..
Það var ekkert leiðinlegt að koma fram á brúnina við Hafursklett ofan við bæinn á Kleifum og sjá endamarkið framundan með útbreiddan Gilsfjörð í baksýn. Niður með klettinum liggur Hafursgata, en hún er hálfgert einstigi og laus í sér. Þar ættu því allir að fara með gát. Við gerðum það líka og rétt í þann mund sem klukkan sló 5 skokkuðu þau fyrstu okkar í hlaðið á Kleifum. GPS-tækin sýndu að dagsverkið var orðið eitthvað um 40,5 km og þarna voru liðnar rétt um 6 klukkustundir frá því að lagt var í hann um morguninn. Þar af fór u.þ.b. 1 klukkustund í hvíldir við Stóra-Fjarðarhorn og yfir pönnukökudiskinum í Gröf, þannig að sjálft skokkið hafði tekið rúma 5 tíma.

….. er ekki nóg
Nú kann einhvern að gruna að 40,5 km nái ráðlögðum dagskammti af hreyfingu. Ekki voru þó allir í hópnum þeirrar skoðunar, enda alltaf svolítið vandræðalegt að hlaupa 40 km en ekki 42,195. Það er nefnilega vegalengdin sem gríski sendiboðinn Pheidippides (eða hvað sem hann nú annars hét sá ágæti maður) á að hafa hlaupið frá vígvellinum í Maraþon til Aþenu í ágúst eða september árið 490 f.Kr. (dagsetningin er ekki á hreinu því að þetta var fyrir daga hlaup.com) til að láta vita að Grikkir hefðu borið sigurorð af Persum. Skilaboð hans voru einföld: “Við unnum” (g: “Νενικήκαμεν” (Nenikékamen)). Svo dó hann.

Sigurinn í höfn
Þau okkar sem töldu 40,5 km ekki ná ráðlögðum dagskammti skokkuðu dálítinn spotta niður og upp heimreiðina að Kleifum til að ná umræddri maraþonvegalengd. Eftir það vantaði enn nokkra metra uppá, sem var afgreitt með því að hlaupa í hringi á hlaðinu. Þar með var sigurinn í höfn og við settumst kát og glöð inn í hús hjá Dofra og fjölskyldu á Kleifum og nutum þess að vera til. Sjö manns höfðu lokið Þrístrendingi öllum og a.m.k. þrír í viðbót að hluta.

Þessi skrif og önnur
Þessi skrif eru af gáleysislegra taginu. Formlegri og fágaðri ferðasögur birtast innan skamms (hvað sem það þýðir nú nákvæmlega) á www.fjallvegahlaup.is. Steinadalsheiðin og Bitruhálsinn voru nefnilega fjallvegir nr. 16 og 17 í fjallvegahlaupasafninu sem ég gaf sjálfum mér í fimmtugsafmælisgjöf. Krossárdalinn var ég hins vegar búinn að hlaupa áður, bara í hina áttina.

Νενικήκαμεν!
Takk öll (Birkir, Dofri, Fríða, Hólmar, Ingimundur, Kristján, María, Signý og Örn) fyrir frábæran dag og skemmtilega samfylgd! Og takk líka þið hin öll sem hvöttuð okkur og studduð á ýmsan hátt. Við náðum markmiðinu: Þetta var sannkallað skemmtiskokk. Νενικήκαμεν.

PS: Þessum pistli áttu að fylgja ótal fallegar myndir. En bloggkerfið er ekki í skapi fyrir svoleiðis í dag (fremur en flesta aðra daga). Því er áhugasömum bent á myndir á Fésbókarsíðu Þrístrendings, sjá einnig frétt á Strandir.is.

Á síðustu þremur vikum hef ég fylgst með öðru eyranu og hinu auganu með fréttum af meirihlutaviðræðum í sveitarfélögum víða um land í framhaldi af kosningunum 29. maí sl. Á þessum tíma hefur annað veifið læðst að mér sá grunur, að hluti nýkjörinna sveitarstjórnarmanna hafi misskilið hlutverk sitt. Þeim hafi með öðrum orðum skilist að meirihluti sveitarstjórnar fari einn með umboð kjósenda, en minnihlutinn hafi það hlutverk eitt að vera einhvers konar áheyrnarfulltrúar í krónískri fýlu næstu fjögur ár. Hluti nýkjörinna sveitarstjórnarmanna virðist sem sagt halda að meirihlutinn sé hin eiginlega sveitarstjórn!

Ekki nýr misskilningur
Ég hef svo sem rekist á þennan misskilning áður og býst við að hann byggi að einhverju leyti á þeim venjum sem skapast hafa við myndun ríkisstjórna. Engu að síður finnst mér þetta afar óheppilegur misskilningur og reyndar skaðlegur lýðræðinu. Mér er svo sem sama þótt til verði einhver meirihluti í einhverri sveitarstjórn, þó að ég sjái ekki alltaf þörfina á því. En hver sem meirihlutinn er, hefur hann ekkert umboð frá þeim sem hann sækir vald sitt til, þ.e.a.s. frá kjósendum, til að líta á sjálfan sig sem „Sveitarstjórnina með stóru s-i“!

Lítum á dæmi
Sem dæmi um framangreint get ég nefnt tilvik sem ég heyrði um eða sá einhvers staðar á dögunum. Reyndar er ég búinn að gleyma hvaða sveitarfélag átti í hlut, enda er það í sjálfu sér aukaatriði. Hin nýkjörna sveitarstjórn ákvað sem sagt á fyrsta fundi sínum að auglýsa eftir sveitarstjóra. Eitthvað deildu menn um hvort borga ætti ráðningarstofu slatta af peningum fyrir verkið eða hvort ganga ætti í málið af eigin rammleik. Meirihlutinn vildi ekki láta ráðningarferlið kosta of mikið, og ekkert nema gott um það að segja. Það var ekki fyrr en í framhaldinu sem ég fór að sperra eyrun. Minnihlutinn spurði nefnilega hver ætti að fara yfir umsóknirnar. Meirihlutinn sagðist sjá um það. Minnihlutinn spurði þá hvort hann fengi ekkert að vera með í þessu. Jú jú, meirihlutinn sagðist ætla að láta minnihlutann vita hverjir myndu sækja um. Meirihlutinn ætlaði meira að segja líka að segja minnihlutanum hverjir kæmu helst til greina í starfið þegar búið væri að fara yfir umsóknirnar. Og til að fullkomna verkið átti minnihlutinn meira að segja að fá fréttir af því á undan öllum öðrum hvern meirihlutinn myndi ákveða að ráða!

So?
Nú er von að spurt sé: „Er þetta ekki bara í góðu lagi“. Að mínu mati er svarið: „Uhhhh, NEI“. Það stendur nefnilega ekki til að sveitarstjóri sé framkvæmdastjóri meirihlutans. Hann á að vera framkvæmdastjóri sveitarfélagsins! Það stendur meira segja í V. kafla Sveitarstjórnarlaganna. Í 51. greininni stendur t.d.: „Sveitarstjórn ræður framkvæmdastjóra og aðra starfsmenn skv. 56. gr. til þess að annast framkvæmd ákvarðana sveitarstjórnar og verkefni sveitarfélagsins“ (leturbreytingar SG).

Aðalatriðið
Meirihluti sveitarstjórnar má ekki líta á sig sem sveitarstjórn. Eftir sem áður getur meirihlutinn auðvitað komið fram þeim málum sem hann er sammála um, en það er bara allt önnur saga. Í lýðræðinu gilda ákveðnar leikreglur sem þarf að virða.

Eftirskrift (PS)
(Mig langar eiginlega að skrifa tvær önugar bloggfærslur í viðbót um sveitarstjórnarmál. Önnur þeirra gæti heitið „Eru byggðaráð skaðleg?“ og hin „Eru önnur mál mál?“. Kannski verður þetta svona þríleikur. Eru þeir ekki svo voða vinsælir í bókmenntum? Eða kannski verð ég búinn að fá útrás þegar mér tekst að klístra þessum pistli á Netið).

Í fyrramálið rennur Þrístrendingsdagurinn upp bjartur og fagur. Veðurspáin er prýðileg, eða með öðrum orðum, (tekið í leyfisleysi af vef Veðurstofu Íslands):

Breiðafjörður
Sunnan 5-10 og úrkomulítið. Suðvestlægari á morgun og dálítil rigning um tíma, en léttir til seinnipartinn. Hiti 10 til 17 stig.

Strandir og Norðurland vestra
Fremur hæg suðlæg átt og skýjað með köflum. Suðvestan 5-13 í nótt og smávæta um tíma í fyrramálið, hvassast á Ströndum. Hiti 12 til 18 stig, hlýjast inn til landsins.

Sem sagt: Gott bara! Kannski verður smá gola og smáskúrir, en hitastigið verður eins og best verður á kosið.

Nýjustu fréttir benda til að u.þ.b. 10 manns hlaupi alla leiðina frá Kleifum að Kleifum - og nokkrir í viðbót sláist í hópinn hluta leiðarinnar. Þetta verður skemmtilegt!

Þrístrendingur er augljóslega á barmi heimsfrægðar. Alla vega er hann bæði búinn að fá góða umfjöllun í Mogganum og á Strandir.is.

Þess má svo geta til gamans að klukkan 12 á hádegi á morgun, einni klukkustund eftir að skarinn leggur af stað frá Kleifum áleiðis norður Steinadalsheiði, mun Gunnlaugur Júlíusson ljúka 48 tíma hlaupi á Borgundarhólmi. Miðað við stöðu mála nú, skömmu fyrir miðnætti kvöldið áður, bendir allt til þess að hann fari með yfirburðasigur af hólmi. Síðast þegar fréttist voru liðnar 37 klukkustundir af hlaupinu, bara 11 eftir sem sagt, og Gunnlaugur búinn að leggja tæpa 278 km að baki. Sá sem var í öðru sæti var heilum 43 km á eftir honum!

Hmmmm, 278 km? Þrístrendingur ætti nú ekki að vefjast fyrir manni, 41 km eða svo!

Eins og fram hefur komið verður fjallvega- og skemmtihlaupið Þrístrendingur háð nk. laugardag. Lagt verður af stað frá Kleifum í Gilsfirði 19. júní kl. 11.00 og endað þar aftur síðdegis eftir góðan hring um þrjár sýslur, þrjá fjallvegi og þrjá firði. Hér fer á eftir stutt leiðarlýsing, sem upplagt er fyrir þátttakendur að prenta út og hafa meðferðis til að glöggva sig á aðalatriðunum. Nákvæmari leiðarlýsingar er að finna á www.fjallvegahlaup.is.

Þrístrendingur 19. júní 2010
Leiðarlýsing
 
1. áfangi:  Gilsfjarðarbotn
Tegund: Upphitun
Áætluð vegalengd:  1,1 km
Mesta hæð:  Skiptir ekki máli
Leiðarlýsing: Lagt af stað af hlaðinu á Kleifum í Gilsfirði (N65°26,251 – V21°39,815), hlaupið niður heimreiðina, beygt til hægri eftir Steinadalsheiðarvegi (nr. 690) og endað við vegamót við brúna yfir Brekkuá (N65°27,474 – V21°40,755).

2. áfangi:  Steinadalsheiði
Tegund: Fjallvegur
Áætluð vegalengd:  16,8 km
Mesta hæð:  330 m við Heiðarvatn
Leiðarlýsing: Lagt af stað við vegamót við brúna yfir Brekkuá við botn Gilsfjarðar (N65°27,474 – V21°40,755), hlaupið eftir Steinadalsheiðarvegi (nr. 690) til norðurs áleiðis upp Brekkudal, um fremur brattar brekkur upp úr dalnum að Brimilsgjá og áfram að Heiðarvatni á háheiðinni (6,4 km), veginum fylgt sem leið liggur niður Rjúpnadal og síðan Þórarinsdal, yfir Þórarinsdalsá og niður Steinadal að vegamótum innan við bæinn Steinadal (13,1 km). Þaðan er hlaupið áfram eftir sama vegi yfir brú á Steinadalsá niður á sléttlendið við botn Kollafjarðar framhjá bæjunum Miðhúsum og Felli, niður með Fellsá að vegamótunum við aðalveginn norður Strandir (veg nr. 68), þar sem hlaupinu lýkur (16,8 km) (N65°33,582 – V21°29,147).
(Sjá nánar á www.fjallvegahlaup.is).

3. áfangi:  Kollafjarðarbotn
Tegund: Ferjuleið
Áætluð vegalengd:  1,3 km
Mesta hæð:  Við sjávarmál
Leiðarlýsing: Lagt af stað frá vegamótum Steinadalsheiðarvegar (nr. 690) og Innstrandavegar (nr. 68) (N65°33,582 – V21°29,147), hlaupið til suðausturs þvert fyrir fjarðarbotninn, framhjá Undralandi og að heimreiðinni að Stóra-Fjarðarhorni (N65°33,33 – V21°27,93).

4. áfangi:  Bitruháls
Tegund: Fjallvegur
Áætluð vegalengd:  10,0 km
Mesta hæð:  382 km við Skörð
Leiðarlýsing: Lagt af stað af heimreiðinni að Stóra-Fjarðarhorni (N65°33,33 – V21°27,93), hlaupið stuttan spöl upp með túngirðingunni og í gegnum hlið við túngarðshornið. Þar er strax beygt til hægri meðfram girðingunni að ofan, inn á sæmilega greinilega reiðgötu sem síðan er fylgt alla leið. Gatan liggur inn og upp Fjarðarhornssneiðinga uppundir svonefnd Skörð á háhálsinum (N65°31,08 – V21°28,82). Þar er beygt til vinstri og eftir það liggur leiðin í suðsuðaustur undan aflíðandi halla, yfir vatnslitla Broddá og áfram um Móhosaflóa, niður með Grafargili að austanverðu, síðan vesturyfir gilið og áfram eftir reiðgötunni niður brúnina og beint af augum niður að bænum Gröf (N65°28,88 – V21°26,28).
(Sjá nánar á www.fjallvegahlaup.is).

5. áfangi:  Gröf
Tegund: Ferjuleið
Áætluð vegalengd:  0,4 km
Mesta hæð:  Skiptir ekki máli
Leiðarlýsing: Lagt af stað frá bænum Gröf (N65°28,88 – V21°26,28) og hlaupið niður heimreiðina að túnhliði skammt frá brúnni yfir Krossá (N65°28,689 – V21°26,554).

6. áfangi:  Krossárdalur
Tegund: Fjallvegur
Áætluð vegalengd:  11,4 km
Mesta hæð:  245 km við Krossárvatn
Leiðarlýsing: Lagt af stað frá túnhliði við Gröf í Bitru skammt frá brúnni yfir Krossá (N65°28,689 – V21°26,554), hlaupið frá hliðinu og brúnni áleiðis inn dalinn eftir bílvegi, fram hjá bæjunum Árdal og Einfætingsgili og síðan lengra inn dalinn eftir jeppafærum slóða alla leið inn undir Skáneyjargil (4,9 km) (N65°27,936 – V21°32,757) þar sem eiginlegur slóði endar. Eftir að komið er yfir gilið er haldið áfram í sömu stefnu hægra megin í dalnum á mörkum mýra og hlíðar. Þar er engin greinileg gata. Enn er svipaðri stefnu haldið að Krossárvatni (N65°27,632 – V21°35,536) og hlaupið meðfram vatninu að norðan (hægra megin). Þar er komið inn á greinilegar og varðaðar reiðgötur niður nokkrar fremur lágar kleifar. Síðasta spölinn er farið niður Hafursgötu, brattan og fremur lausan sneiðing með Hafursklett á hægri hönd, og síðan áfram yfir gróna móa og tún heim á bæjarhlaðið á Kleifum (N65°26,251 – V21°39,815).
(Sjá nánar á www.fjallvegahlaup.is. Þar er leiðarlýsing miðuð við að hlaupin sé gagnstæð leið, þ.e. frá Kleifum að Gröf).

Rétt er að minna á að þeir sem taka þátt í Þrístrendingi gera það á eigin ábyrgð!

Um helgina verða ákveðin kaflaskil í hlaupunum mínum þetta sumarið. Þá lýkur nefnilega spretthlaupatímabilinu og fjallvegahlaupatímabilið tekur við.

Markmiðin langt undan
Eins og áður hefur komið fram setti ég mér ákveðin markmið fyrir hlaupasumarið 2010, nefnilega að hlaupa 10 km undir 40 mínútum og ná líka mínum bestu tímum í 5 km og hálfu maraþoni, (að frátöldum einhverjum tímum í 5 km sem mig minnir að ég hafi náð einhvern tímann fyrir 1980). Ég hef nálgast þessi markmið svolítið, en á enn langt í land. Líkamleg geta til að ná þessum markmiðum er vissulega til staðar, en til að virkja þessa getu þarf ég einfaldlega að æfa meira en ég hef valið að gera. Ég hef nefnilega nógan tíma og get valið hvað ég geri við hann.

“Meira ég”
Svo ég orði þetta nú öðruvísi, þá eru fremur litlar líkur á að ég nái umræddum markmiðum í sumar, m.a. vegna þess að nú langar mig að skipta um gír, ef svo má að orði komast. Framundan eru nokkur skemmtileg fjallvegahlaup, og æfingarnar fyrir þau eru alla jafna lengri og hægari en æfingar fyrir styttri hlaup, þar sem sprettir gegna veigamiklu hlutverki. Mér finnst gaman að taka þátt í stuttum götuhlaupum með skemmtilegu fólki, sérstaklega þegar veðrið er gott, en þó finnast mér fjallvegahlaupin enn skemmtilegri. Ætli þau séu ekki bara svolítið “meira ég”, svo ég bregði nú fyrir mig nútímaíslensku.

Síðasta götuhlaupið að sinni
Síðasta götuhlaupið mitt í þessum kafla verður Akraneshlaupið á morgun. Þar stefni ég að persónulegu meti, þ.e. að hlaupa hálft maraþon á skemmri tíma en 1:34:51 klst. Markmið ársins er 1:30:00 klst., en það má alveg bíða betri tíma. Kannski skrifa ég eitthvað um þetta allt saman að hlaupi loknu seinnipartinn á morgun.

Fyrstu fjallvegahlaup sumarsins
Um næstu helgi hefst svo fjallvegahlaupavertíðin með skemmti- og fjallahlaupinu Þrístrendingi frá Kleifum í Gilsfirði, norður í Kollafjörð um Steinadalsheiði, áfram upp Fjarðarhornssneiðinga yfir Bitruháls að Gröf og loks fram Krossárdal, aftur að Kleifum. Þetta hlaup verður þreytt laugardaginn 19. júní, eins og ég hef reyndar margrakið á blogginu mínu áður. Dagana 26.-27. júní liggur leiðin svo um Gagnheiði, Víknaheiði og Húsavíkurheiði, Nesháls og Hjálmárdalsheiði, þ.e.a.s. sem leið liggur frá Borgarfirði eystri um Breiðavík, Húsavík og Loðmundafjörð til Seyðisfjarðar.

Lokaorð
Sjáumst á hlaupum, til dæmis í næsta kafla.

Móðurkviður án BPA?

Ný rannsókn sem sagt er frá í maíhefti tímaritsins Hormones and Cancer gefur til kynna að stúlkubörn sem fá í sig efnið Bisfenól-A (BPA) í móðurkviði kunni að vera líklegri en ella til að fá brjóstakrabbamein síðar á lífsleiðinni.

Rannsóknin sem hér um ræðir var gerð á músum. Vísindamennirnir sem að henni standa telja hana ekki aðeins gefa vísbendingu um skaðsemi BPA fyrir þroskun og hugsanlega krabbameinsmyndun í brjóstkirtlum, heldur benda þeir á að önnur hormónalíkjandi efni hafi líklega svipaða virkni hvað þetta varðar. Þetta geti með öðrum orðum þýtt að fullorðnar konur sem hafi fengið einhver slík efni í sig á fósturskeiðinu, séu í aukinni áhættu gagnvart brjóstakrabba.

BPA er m.a. notað í glært pólýkarbónatplast og í innra byrði niðursuðudósa. Efnið hefur verið talsvert í umræðunni síðustu mánuði vegna vísbendinga um skaðleg áhrif þess á heilsu, þ.m.t. á hormónastarfsemi líkamans. Efnið hefur m.a. verið til umfjöllunar í „Orðum dagsins“ á heimasíðu Staðardagskrár 21 á Íslandi. Þann 9. nóvember sl. setti ég samsafn af öllum þessum „orðum“ inn á bloggið mitt, til að auðvelda fólki að sjá heildarmyndina í þessu. Þetta samsafn kemur sér vel núna þegar „Orð dagsins“ finnast ekki lengur. Myndirnar sem einu sinni voru í umræddri bloggfærslu eru reyndar horfnar, þar sem að þær voru teknar beint af „Orðum dagsins“.

Nú er von að spurt sé hvernig unnt sé að forðast BPA. Við því er svo sem ekkert eitt svar. Fólk ætti þó alla vega að forðast matar- og drykkjarílát úr plasti sem merkt er með tölunni 7 innan í þar til gerðum þríhyrningi, en þessi merking sýnir að umrætt plast er pólýkarbónat. En BPA og önnur hormónatruflandi efni finnast víðar. Danska upplýsingamiðstöðin um umhverfi og heilsu (IMS) hefur birt nokkur góð ráð fyrir neytendur á heimasíðu sinni, en aðalatriðið er að vera varkár og gagnrýninn í umgengni sinni við tilbúin efni, þ.m.t. plastefni. Það er óþarfi að fara á taugum út af þessu, en sjálfsagt að spyrja t.d. í búðum hvort varan sem e.t.v. á að kaupa innihaldi efni af þessu tagi. Umhverfismerki á borð við Norræna svaninn veita líka góða vörn og leiðsögn að þessu leyti, því að svansmerktar vörur innihalda lítið sem ekkert af hættulegum efnum. Svo er líka ágætt að gæta hófs í neyslu á dósamat og öðrum mikið unnum matvörum, ekki bara af þessum ástæðum, heldur líka öðrum.

Meiri upplýsingar um þessi mál er að finna á heimasíðu IMS. Þaðan kemur líka myndin sem birtist með þessari færslu.

Græna orkan

Það vildi svo skemmtilega til í gær, að á meðan ég var að skrifa blogg um heimsmet í rafbílaakstri var Katrín Júlíusdóttir iðnaðarráðherra að afhjúpa nýtt merki áætlunar um orkuskipti í samgöngum. Áætlunin kallast „Græna orkan, Vistorka í samgöngum“ og er markmið hennar að byggja upp klasasamstarf þar sem ráðuneyti, stofnanir, sveitarfélög og fyrirtæki vinna saman að því að auka nýtingu á innlendri vistvænni orku.

Ég hvet alla til að fylgjast með framgangi þessarar áætlunar, t.d. á heimasíðu samstarfsins, http://www.idnadarraduneyti.is/graena-orkan. Svo er líka upplagt að lesa frétt um málið á vef iðnaðarráðuneytisins í gær.