mar
15
Meðal þeirra gömlu mynda sem ég skannaði um daginn eru tvær úr Hafnarstrætinu. Þær eru teknar frá mismunandi sjónarhornum, en báðar sýna þó hluta húsaraðarinnar við Hafnarstrætið á Ísafirði - þ.e. lengjunnar milli Silfurtorgs og Austurvegar. Miðhluti þessara reisulegu bygginga, tvö stórhýsi, skemmdist verulega í stórbrunanum árið 1946 , þegar hið gríðarstóra timburhús Fell, fuðraði upp á skömmum tíma. Vindur var suðlægur og því barst eldurinn yfir götuna og í húsin handan hennar. Því miður á ég ekki mynd af húsunum eins og þau eru í dag. Þeim var breytt nokkuð eftir brunann, þar sem þakið var hækkað á kafla. Efsta húsið í lengjunni, þ.e. það sem næst er Kaupfélagshúsinu er þó óbreytt. Skemmdir á því munu enda hafa verið óverulegar, og mest af völdum vatns og reyks. Fyrri myndin sýnir húsalengjuna frá og með Kaupfélagshúsinu að Silfurtorgi. Hægra megin-handan götunnar - má svo sjá aðra turnspíruna á Felli gnæfa yfir lágreistari skúra nær.
Seinni myndin er tekin eftir brunann. Ljósmyndarinn hefur staðið sjávarmegin við brunarústirnar og myndað yfir þær skemmdirnar á húsunum handan götunnar. Það má glögglega sjá hversu illa húsin tvö eru farin. Lengst til vinstri sér í hús Elíasar Kærnested skósmiðs, lengst til hægri er hús Jónasar Tómassonar, sem einnig varð fyrir nokkrum skemmdum .
Ágæta heimild um Fellsbrunann má nálgast HÉR
mar
14
Af vísindaferð og öðrum misskyldum málum.
14. mars 2010 kl. 21.06 | 3 ummæli
Þegar ég var vestur á Ísafirði á dögunum brá ég mér í heimsókn til gamals kunningja sem ég veit að lumar á talsverðum fjölda áhugaverðra ljósmynda. Með “áhugaverðra” á ég við báta- og skipamyndir frá gamalli tíð, bryggjumyndir, sjóferðamyndir og myndir af fiskverkun og vinnslu. Þegar á hólminn kom þorði ég ekki að ámálga við þennan ágæta mann að fá að skoða safnið hans og skanna það sem merkilegast gæti talist. Það má vera að ég manni mig upp í það með tímanum. Fari svo, er óhætt að fullyrða að margir gullmolar eigi eftir að koma fyrir almenningssjónir.
Ég leit annars inn hjá þónokkrum gömlum vinum og kunningjum fyrir vestan. Einn þeirra var Beggi Ara. Fyrir nokkrum árum birti ég myndir af Begga og trillunni sem hann var með í smíðum í bílskúrnum. Síðar birti ég myndir af trillunni við bryggju á Ísafirði og hafði fengið nafnið VON. Nú er Vonin undir segli bak við húsið þeirra Begga og Siggu í Tangagötunni, og bíður vorsins. Tími minn var frekar knappur og ég hafði ætlað mér stuttan tíma í innlit til Begga, rétt fyrir kvöldmatinn. Það sem ég ekki vissi var að Beggi og Sigga taka kvöldið snemma og ég var svo “ó”heppinn að hitta beint á kvöldverðartíma hjá þeim. Þau taka mér venjulega eins og týnda syninum og þetta skipti var engin undantekning. Ég var drifinn inn í eldhús og settur til borðs. Máltækið segir að vandi sé velboðnu að neita, en mér var bókstaflega engin leið að hafna hafragraut, súrmat, rúgbrauði með reyktum rauðmaga og kaffi á eftir. Ekki lét Beggi þar við sitja heldur bauð til stofu og brá diski í DVD spilarann. Þar rann yfir skjáinn stuttmynd sem tekin var í veiðiferð á Voninni sl. sumar. Beggi hafði boðið vinafólki búsettu syðra, í sjóferð út í Skutulsfjarðarmynnið. Þar var rennt færi í einmunablíðu, og sá guli var vel með á nótunum. Það var engu líkara en þorskurinn vissi af vídeóvélinni í gangi um borð, svo æstur var hann að komast í mynd. Það mátti í raun segja að færri hafi komist að en vildu, því Vonin er lítil en áhöfnin var fjölmenn og fiskirými því lítið. Þegar heim kom var svo skúrnum hans Begga snarlega breytt úr skipasmíðastöð í fiskvinnslu og aflinn unninn í frystikistuna. Allt var þetta myndað og sett saman á einstaklega skemmtilegan hátt með tónlist í bakgrunninn. Þessi mynd var tvímælalaust toppurinn á Ísafjarðarferðinni, til jafns við níræðisafmæli pabba míns.
Þá að vísindaferðinni:
Þetta með “vísindaferðirnar” er heimatilbúið hugtak, runnið undan rifjum félaga míns sem jafnan hefur notað þetta nafn yfir þvælingsferðir okkar um nágrenni borgarinnar. Þessar ferðir eru orðnar æði margar, sumar hafa reyndar einungis verið skoðunarferðir um iðnaðarhverfi og úttekt á því drasli sem þar er oft að finna. Aðrar hafa teygt sig út á fáfarna slóða og þaðan inn á jafnvel enn fáfarnari slóða. Sem dæmi um slíkar er ferðin inn undir Keili, þar sem við fundum kanínubúrið með beinagrindunum.
Nú í gær (laugard.13.3.) fýsti konuna að komast í skoðunarferð að Waldorfskólanum við Lækjarbotna, þar sem haldið var opið hús og starfsemin kynnt. Hvort sem konan var rög að aka út á Suðurlandsveginn eða hreinlega óviss um að rata, bað hún mig um skutling á staðinn. Spurði um leið hvort ekki væri eitthvað skoðunarvert á svæðinu sem við félagi minn - og höfundur vísindaferðahugtaksins, sem fyrir tilviljun var staddur hjá okkur í heimsókn - gætum rannsakað. Ekki töldum við það ólíklegt, svo við þrímenntum á hrossadráparanum -með Bassa sem fjórða - upp að Lækjarbotnum. Þar kvöddum við konuna og báðum hana hringja þegar hún hefði séð nægju sína af sérviskunni. Við þrír lögðum svo af stað á vit ævintýranna.
Af Suðurlandsveginum liggja þrír afleggjarar til hægri með stuttu millibili, þegar ekið er í austurátt. Sá efsti liggur að Waldorfskólanum, tveir þeir neðri liggja inn í sumarhúsalönd við Lækjarbotna. Við félagarnir ókum til baka út á Suðurlandsveginn og völdum svo neðri afleggjarann inn í sumarhúsalöndin. Þann þræddum við alllangt upp í hraunið, upp fyrir sumarhúsin og inn að gömlum efnistökunámum sem nú eru að mestu uppgrónar. Það mátti þó glöggt sjá að torfæruhjólaeklar hafa lagt leið sína um slóðana og námurnar, á einum stað var girðing lögð flöt og yfir hana lágu hjólför sem hurfu lengra inn í hraunið en við kærðum okkur um að kanna. Í bakaleiðinni völdum við hliðarslóða og komum á svæði þar sem gamlir, hálfhrundir bústaðir stóðu í bland við tugmilljóna heilsárshús a la 2007. Áfram þræddum við slóðana og að endingu bar okkur út á Suðurlandsveginn að nýju, við þriðju gatnamótin. Þar með var hringnum lokað, við færðum okkur yfir veginn og inn í sumarhúsahverfi sem liggur milli býlanna Geirlands og Gunnarshólma.
Við þræddum okkur inn gegnum hverfi misstórra og misgamalla sumarhúsa sem langflest áttu þó sameiginlegt að vera í notkun og góðri umhirðu. Vegurinn lá áfram inn fyrir sumarhúsabyggðina og gott ástand hans benti til talsverðar notkunar, og um leið að eitthvað leyndist innar sem vert væri að skoða.
Fljótlega komum við að allmiklum húsarústum. Þar virtist hafa staðið býli, og ekkert smákot heldur myndarbýli með stórmennskubrag. Það töldum við okkur merkja af öllu því tilhöggna grjóti sem sjáanlegt var á svæðinu. Allar undirstöður húsa virtust hlaðnar úr fagmannlega tilhöggnu grjóti, sumsstaðar jafnvel veggjabrot og garðar. Þarna höfðu augsýnilega verið aurar í búi og engir amlóðar við stjórn. Engin merki sáum við né neitt annað sem bent gæti til þess hvaða bý li hefði þarna staðið. Örlitlu innar en rústirnar stóð þokkalegt sumarhús á bakka lítils vatns, en ofan þess stóð skýringin á gæðum vegarins - stór malarflutningabíll sem greinilega átti sinn húsbónda í húsinu við vatnið. Það var greinilegt að sá hafði tekið með sér hlass og hlass heim úr vinnunni öðru hverju…..
Reyndar klofnaði vegurinn við rústir býlisins, stubburinn sem lá að malarbílnum og vatninu litla var botnlangi en meginslóðinn hélt áfram í sveig upp fyrir býlið og inn á lágan háls ofan þess. Sá vegur var of blautur til að kanna hann, ekki vildum við valda skemmdum að óþörfu. Við snerum því við enda hringdi nú konan og kvaðst hafa skoðað Waldorfskólann til fulls. Við renndum því þangað til að sækja hana og lögðum næst leið okkar í Litlu kaffistofuna. Þangað hafði ég aðeins einu sinni komið áður en konan aldrei. Félagi okkar var hins vegar hagvanur á staðnum enda búsettur austan fjalls um árabil. Eftir góðgerðir á þessum afar sérstaka stað, þar sem fótbolta(manna)myndir eru í öndvegi snerum við stafni í heimátt og héldum af stað. Við Bláfjallavegamótin ákváðum við að kanna snjóalög og ástand skíðamannvirkja á þessu aðal skíðasvæði höfuðborgarbúa og nærsveitunga. Skemmst er frá að segja að þar var ekkert líf, enginn snjór og ekki að sjá nein merki þess að búist væri við honum á næstunni. Við litum yfir lyftur og byggingar en héldum svo áfram för um hraunið til Hafnarfjarðar. Umferð var lítil, nokkrir bílar stóðu utan vegar og eigendur þeirra hafa líklega verið í gönguferðum í blíðunni.
Þegar heim kom var hellt upp á kaffi og hafist handa við að finna upplýsingar um þessar húsarústir með tilhöggna grjótinu. Tvær Ferðafélagsbækur voru sóttar í safnið á háaloftinu, sú frá 1936 um nágrenni Reykjavíkur og sú frá 1985 um sama efni en ýtarlegri. Fljótlega kom upp nafnið Elliðakot, og eftir að hafa leitað á náðir netsins og “gúgglað” nafnið kom þetta í ljós.
Netið veit allt!
Í framhaldinu gúgglaði ég nöfn tengd staðnum og vann mig inn á minningagrein í Mbl. frá árinu 2000. Við lestur minningagreinarinnar vaknaði önnur tilfinning, sem er reyndar gamalkunnug. Þannig er að ég hef um langa hríð haft sérstakan áhuga á minningagreinum Moggans. Greinarnar eru að sönnu misáhugaverðar, enda misvel skrifaðar, en þó eru fjölmargar þeirra svo innihaldsríkar að drjúgan tíma getur tekið að meðtaka þær og vinna úr upplýsingum sem þar koma fram. Það leiðir svo aftur hugann að því hversu mikil lífsreynsla, hversu mikil upplifun og viska fer forgörðum með öllu því fólki sem fellur frá án þess að saga þess sé skráð nema að þessu örlitla leyti - í stuttri minningagrein í Mogganum. Það er kannski ekki vinnandi vegur að skrásetja ævi hvers einasta Íslendings, og kannski engin þörf á því, en nú er óðum að týna tölunni það fólk sem lifði tvær heimsstyrjaldir og eina heimskreppu auk allra þeirra sveifla sem einkennt hafa allt mann-og þjóðlíf frá miðri síðustu öld til dagsins í dag. Fólk sem stritaði myrkranna á milli til að hafa í sig og á, til að geta framfleytt fjölskyldu og komið upp mannvænlegum afkomendum, en lagði um leið grunninn að þeim lífsgæðum sem við þeir “yngri” höfum alist upp við. Saga þessa fólks er um leið atvinnusaga, búsetusaga, saga býla og jarða, ábúenda og leiguliða, saga þéttbýlismyndunar og þorpa sem byggst hafa og horfið síðan - ég nefni Viðey, Hesteyri, Látra í Aðalvík, Grunnavík, Skála á Langanesi, Flatey á Skjálfanda, og byggðina í Breiðafjarðareyjunum. Söguna þekkjum við í grunnatriðum en saga einstaklinganna sem lifðu breytingarnar og voru hluti af þeim hefur ekki verið skráð nema að litlu leyti, og þá oftast fyrir framtak og frumkvæði þeirra sjálfra. Þeir sem hafa verið of hógværir til að koma sögu sinni og lífsreynslu á framfæri, hafa alltof oft horfið af sjónarsviðinu án þess að vitneskja þeirra og lífreynsla gæti gagnast neinum af sporgöngumönnunum.
Þannig er það nú………
mar
8
Fauinn - viðauki við 1. útgáfu.
8. mars 2010 kl. 17.00 | 3 ummæli
Það fór eins og mig grunaði, að nokkru mætti enn bæta við pistilinn hér neðar. Magni Guðmundsson, eigandi og útgerðarmaður sendi mér viðbótarupplýsingar sem bæta textann til mikilla muna. Þessutan fann ég eina mynd enn í safninu mínu, klippti hana til og skeytti neðan við. Ég kann Magna bestu þakkir fyrir og birti skeytið hans í heilu lagi.
(Svo má enn bæta við að snekkjan með viðarlituðu yfirbyggingunni, sem ber í stýrishúsið á Fauanum er eitt af fáum flugskipum Íslendinga. Það mun hafa verið veturinn eftir að þessi mynd var tekin, að snekkjan var naustuð ofan við gamla hænsnahúsið í Hnífsdal -í daglegu tali kallað Leiti, eftir síðar starfandi fiskverkun. Í stólparoki tókst svo snekkjan á loft, þeyttist beint upp í loftið, síðan yfir húsið og lenti harkalega í slakkanum neðan þess. Það varð síðasta ferð þessa annars laglega báts - bæði á legi og í lofti)
Sæll Teddi
Þetta var skemmtilegt tilskrif hjá þér.
Mig langaði aðeins að bæta við þetta, dálítið út og suðurlegt því ég skrifaði bara eins og það kom upp í hugann.
Áður en Óli fór að breyta bátnum var hann frambyggður og hann var að hugsa hann á grásleppu eða rauðmaganet eins og þú gast þér til og færði því húsið afturá, ég hef nú stundum fengið svona léttar glósur um að nú komi stýrishúsið siglandi eða eitthvað í þá áttina, en læt það í léttu rúmi liggja, ég hefði gjarnan viljað að það hefði farið alveg út í bakborðssíðuna það hefði munað mikið að fá það pláss inn ca 20 cm því það nýtist ekkert úti. Báturinn hét þá Elliði og Óli ætlaði að láta hann heita það, en mér fannst það ekkert sérstaklega spennandi þegar ég keypti hann árið 2000 og velti þessu mikið fyrir mér. Fauinsnafnið skaust þá upp og því var skellt á hann, og margir hafa spurt um merkingu þess.
En það er þannig komið til að þegar afi minn Sveinn á Góustöðum var að róa í Hnífsdal í kringum aldamótin 1900 fóru vinir hans þar að kalla hann Svend Foyn eftir hvalveiðimanninum, eitthvað þótti það þungt á tungu sennilega svo það breyttist smám saman í Fauinn, ég heyrði afa aldrei kallaðan þetta en hafði heyrt af þessu og pabbi sagði mér einhvern tímann hvernig þetta hefði komið til.
En áfram með bátinn, Óli setti hann aldrei á flot eftir breytingarnar og þegar ég keypti hann var eftir að klára rafmagn setja olíugjöf við vélina og eitthvað fleira smávegis, í bátnum er enn sama vélin og þegar hann kom að norðan, 10 ha Ferryman loftkæld, ansi hávær. Ganghraðinn í góðu getur farið í rúmar 5 mílur en þá fer hitinn fljótt að vaxa á henni þannig að ég læt hana fara svona 4,5 til 4,7. Það er í lagi, oftast ég er ekkert að flýta mér í mínum sjóferðum.
Þetta er góður sjóbátur en veltur dálítið mikið, allavega er ég yfirleitt með mikla sjóriðu þegar að landi er komið, er samt ekki óvanur á sjó, hafði sjómennsku að aðalstarfi í nokkur ár.
Man ekki meira að sinni, þú mátt setja það inn úr þessu sem þú telur bitastætt.
Bestu kveðjur
Magni
mar
7
Hvort mundi það Elín vera - eður ei?
7. mars 2010 kl. 19.01 | 1 ummæli
Eins og Geiri danski orðaði það: “Ég var að velta mér fyrir því”..hvort stálskipið á Torfnesbótinni sé Elín ÍS 472. Samkvæmt mínum skræðum var Elín talin ónýt 1938, og myndin ætti því að vera tekin fyrir þann tíma. Saga skipsins er annars skráð í bókinni “Íslensk skip” 5ta bnd. bls.75, og þar kemur fram að skipið hafi verið keypt þriggja ára gamalt til landsins árið 1893 sem flóabátur. Strandaði í Straumfirði árið 1895 en náðist af strandstað. Hafi sína verið selt Otto Wathne á Seyðisfirði. Fram kemur einnig að 1928 hafi skipið heitið Akranes SI en frá 1932 hafi það heitið Elín ÍS 472.
Þessi texti er dálítið skrýtinn. Ég veit ekki til þess að þetta skip hafi verið flóabátur á Djúpinu, samt er fyrsta hérlenda nafn þess talið Elín ÍS og hlutverkið talið flóabátur. Sem slíkt strandar það svo í Straumfirði (í bókinni stendur raunar Straumsfirði) árið 1895. Einu Straumfirðirnir sem ég þekki hér við land eru við Mýrar, og mér þykir ólíklegt að flóabátur við Djúp hafi strandað við Mýrar - þó ekkert sé auðvitað útilokað. Þremur áratugum síðar heitir skipið svo Akranes, sem hefir jú vissa tengingu við Mýrar og nágrenni, því flóabátar sem gengu á Faxaflóanum forðum gengu á þær slóðir. Einkennisstafirnir SI skjóta hins vegar skökku við Akranessnafnið. Það þarf þó ekki að vera nein villa, því álíka dæmi eru þekkt nær okkur í tíma, s.s. Arnarnes SI, sem áður var ÍS en bar nafnið með sér af flúðunum við Arnarnes norður um land.
Ef við svo flettum “Íslensk skip” 3ja bnd. bls. 191, þar sem fjallað er um báta með einkennisstöfunum SI, má þar lesa um Akranes SI. Þar eru upplýsingarnar nokkuð á annan veg og ýtarlegri. Fram kemur að skipið hafi verið smíðað í Þýskalandi 1890, talið 50 brúttólestir og búið 75 ha. tveggja þjöppu gufuvél. skipið er sagt í eigu Henriks Henriksen á Siglufirði frá 21. apríl 1923. Þaðan fer það 11. maí 1927 til Magnúsar Ólafssonar og Carls Löve á Ísafirði undir nafninu Elín ÍS 472. Líftíma skipsins skeikar hins vegar um þrjú ár, það er talið ónýtt 1935.
Myndin sem fylgir er úr safni föður míns, Þorsteins Jóakimssonar á Ísafirði. Hann er fæddur 1920 og ekki útilokað að hann hafi tekið myndina sjálfur. Þó má einnig telja líkur á að Árni heitinn Matthíasson rakarameistari og áhugaljósmyndari á Ísafirði hafi tekið hana, þeir pabbi og Árni voru jafnaldrar og miklir vinir. Í safni pabba eru nokkrar myndir sem tvímælalaust má telja frá Árna komnar.
Ég læt málflutningi mínum lokið og legg málið í dóm:
Óbreytt er myndin svona:
mar
6
Pappaskip og Torup strand
6. mars 2010 kl. 23.23 | Rita ummæli
Tvö myndskot fyrir nóttina! Smellið hér
Rétt eftir mitt ár 2008 skrifaði ég um útgerð frá Torup strand á norðvestur-Jótlandi. Skoðið þetta myndband af lendingu eins bátsins, og berið saman við frásögnina sem ég skrifaði eitt sinn á hérlenda skipasíðu.
mar
4
Fauinn og hundahald í höfnum.
4. mars 2010 kl. 7.45 | 3 ummæli
Þessi súrrealíska fyrirsögn nálgast raunveruleikann í kvöld.
Laugardagur 6 mars, hádegi:
Eins og fram kemur í stuttu kommenti hér neðar, er Fauinn bátur. Þar með var pistillinn, eins og ég hafði hugsað mér hann, eiginlega úr sögunni. Þess vegna reyni ég að finna annan vinkil á viðfangsefnið, svo ég geti skrifað mig frá því:
Til er fjöldinn allur af fallegum skipum. Um það verður ekki deilt. Sömuleiðis er til aragrúi af ljótum skipum, en kannski eru skoðanir á þvi hvað er ljótt skip og hvað ekki, öllu skiptari. Svo er þriðji hópurinn, sem kannski mætti kalla “Dálítið sérkennileg skip” Undir þá skilgreiningu falla þau skip sem hvorki eru beinlínis ljót né falleg, eða skoðanir á þeim svo skiptar að ekki er hægt að flokka í annanhvorn fyrrtalda hópinn.
Dæmi um skip í fyrstnefnda flokknum eru “happdrættisbátar DAS”, Dísirnar, Sveinbjörn Jakobsson SH, Húni II (sem Áróra mín kallaði áður fyrr í einfeldni sinni Húna ellefu) og Snæfell EA. Það má einnig nefna pólsku skuttogarana (eins og Skutul ÍS), Flekkefjord- stálbátana frá 1963 og þar um kring, og mörg fleiri.
Dæmi um ljót skip eru vafalítið Hæringur, gamli síldarbræðsludallurinn sem eitt sinn var kallað “ljótasta skip Íslendinga fyrr og síðar”, og dýpkunarskipið Grettir. Í þennan flokk fellur einnig hiklaust hákarlaveiðiskipið Siggi Magg, sem er alþekkt við utanvert Djúp, en landsþekkt af myndum á fjölsóttum skipamyndasíðum.
Í þriðja flokknum er Fauinn.
Ég er engan veginn viss um hvort Fauinn er fallegur eða ljótur bátur. Skrokkurinn er afar hefðbundinn súðbyrðingur, í litlu sem engu frábrugðinn tugum slíkra sem enn lifa. Sérstaða bátsins er fólgin í yfirbyggingunni. Á sínum tíma voru byggðar gráslepputrillur í Hafnarfirði og víðar, sem hlutverks síns vegna þurftu að vera opnar fram í barka. Fram undir þann tíma höfðu hefðbundnar smátrillur sem á annað borð höfðu rými fyrir áhöfn auk vélarskýlis, verið ýmist frambyggðar eða þá afturbyggðar með smálúkar í stefni. Gráslepputrillusmiðir fóru aðra leið, höfðu bátana afturbyggða og settu lúkarinn aftan við stýrishúsið. Þannig var í einu höggi slegið heilt flugnager: Stafnrýmið var frítt til að draga netin með stefnið í ölduna, Mannskapurinn hafði einn og sama dvalarstað á stíminu í stað þess að skiptast í tvennt - sá sem stóð við stýrið gat hæglega spilað eða kveðist á við þann/þá sem hvíldu, og hitinn frá aflvélinni/olíuvélinni nýttist í íverurýminu.
Þannig var það nú.
Ég man eftir því þegar Óla á Árbæ áskotnaðist báturinn. Hann (báturinn, þ.e.) var þá norður í landi og Óli fékk Magna Guðmunds í Netagerðinni í lið með sér til að sækja hann. Þeir fóru norður á litlum pallbíl fyrirtækisins og komu til baka með trilluna súrraða á pallinn. Óli eyddi síðan drjúgum tíma í að gera bátinn upp, og þegar hann loks sá dagsljósið að nýju leit hann svona út:
Ég veit ekki fyrir víst hvar í ferlinu var ákveðið að Magni eignaðist bátinn, en muni ég rétt var Magni orðinn eigandi þegar báturinn fór fyrst á flot eftir endurbygginguna. Ég spurði hann úti þetta sérkennilega nafn, FAUINN, og var sagt að nafnið væri afbökun úr nafni hins þekkta hvalveiðikóngs Norðmanna, Svend Foyn. Svend Foyn ( 1809-1894) var á sínum tíma þekktur vestra, hann mun hafa haft frumkvæði að byggingu hvalstöðvar að Langeyri við Álftafjörð, einnig mun hann fyrstur hafa haft áform um byggingu stöðvarinnar að Stekkeyri í Hesteyrarfirði í Jökulfjörðum (sem enn stendur að hluta). Svend Foyn er ennfremur minnst sem mannsins sem þróaði og notaði fyrstur sprengiskutulinn. Vilji menn vita meira um aðkomu Svend Foyn að upphafi hvalveiða við Ísland má finna frásögn í Hornstrendingabók Þórleifs Bjarnasonar frá Hælavík, Land og líf bls. 110-125.
Það er því hreint enginn kjúklingur sem stendur að baki þessu dálítið sérkennilega bátsnafni, Fauinn.
Eins og sést á myndunum er Fauinn með “áhafnarrými” aftan við stýrishúsið, og aukinheldur er yfirbyggingin opnanleg að aftan. Þannig getur einn maður auðveldlega stjórnað lagningu línustubbs eða grásleppuneta og sinnt stjórnun bátsins um leið. Það þarf eiginlega ekki að nefna að hagleiksmaður eins og Óli á Árbæ smíðar flesta málmhluti sem smíða þarf, úr áli eða ryðfríu stáli. Þess vegna er varla hægt að finna ryðtaum á útvortis búnaði bátsins, jafnvel þó grannt sé skoðað.
Eins og fram kemur að ofan flokka ég bátinn (ég forðast að beygja nafnið….) sem “Dálítið sérkennilegt skip” Ég ætla sumsé ekki að leggja neinn dóm á það hvort Fauinn er fallegur eða ljótur bátur. Fyrir mér er hann dæmi um afbragðsgóða nýtingu á litlu rými og framúrskarandi handverk. Ég veit fyrir víst að súðbyrðingar hafa sál, og það myndast gjarnan tilfinningatengsl milli tveggja sálna, þ.e. báts og eiganda. Líklegt þykir mér þó að í þessu tilfelli séu sálirnar þrjár, því miðað við það sem ég hef séð af handverkum Óla á Árbæ, leggur hann eigin sál í hvert sitt verk.
…og þá að öðru:
Nú er liðið hálft þriðja ár frá því ég eignaðist Bassa minn. Allt frá fyrsta degi höfum við vanið komur okkar á hafnarsvæðið í Kópavogi. Mér finnst bæði gott og gaman að ganga um meðal bátanna, og Bassa finnst sömuleiðis ágætt að hlaupa laus fram á grjótgarðinn sem skýlir smábátabryggjunum. Garðurinn er talsvert grasigróinn að ofan og ágætur til að ganga á. Ég hef gætt þess að hirða upp allar afurðir Bassa í föstu formi, og geng jafnan með nokkurn fjölda poka í vösum til þess arna. Það er þó greinilegt að ekki hafa allir haft sama hátt á með sína hunda, því skítaklessunum á garðinum hefur stöðugt farið fjölgandi.
Oft hef ég orðið var við fólk sem kemur akandi út á hafnarsvæðið allt út undir grjótgarðinn, stöðvar þar bílinn og hleypir út hundi, augljóslega gagngert til að láta hann létta á sér. Stundum hlaupa hundarnir spölkorn fram á garðinn áður og leggja þar stykki sín, stundum ekki lengra en að landgöngum bryggjanna. Í engu tilfelli hef ég séð þessa ökumenn/hundaeigendur stíga út og hirða afurðirnar, heldur eru hundarnir kallaðir aftur til bíls um leið og athöfnum er lokið, og ekið burt hið snarasta - það sem enginn sér, það er í lagi, ekki satt??
Nú nýverið þótti nokkrum bátseigendum sem aðstöðu hafa við bryggjurnar, nóg komið. Þeir settu sig í samband við hafnarvörð og kröfðust úrbóta. Erindinu var vel tekið og nær samstundis voru sett upp skilti þess efnis við höfnina. Það er nefnilega þannig að þegar banna á eitthvað er það oft auðsóttara mál en að leyfa eitthvað. Leyfum fylgir yfirleitt einhver ábyrgð, nei þýðir einfaldlega nei og sá sem úr sker er alltaf stikkfrí. Um lagalega stoð gjörningsins veit ég ekkert, en staðan er sú að eftir tveggja og hálfs árs skemmtun á hafnarsvæðinu er okkur bannað að koma þangað meira. Að vísu nær bannið ekki til tvífætlinga, en þar sem við fylgjumst jafnan að er báðum úthýst.
Ég veit fyrir víst að frumkvöðlar bannsins eru tveir menn sem ég er vel kunnugur - og rúmlega það. Þessir tveir menn vita líka mæta vel að ég er einn þeirra fáu sem hef hirt upp afurðir Bassa en ekki látið liggja eftir. Það breytir því þó ekki að svæðið er hreinlega allt útatað í hundaskít, og ég gagnrýni ekki þessa ákvörðun af þeirri einföldu ástæðu að henni er ekki stefnt gegn mér persónulega. Ég er ekki viss um að þessir félagar mínir hafi fyllilega gert sér grein fyrir því að með gjörningnum er búið að úthýsa okkur Bassa varanlega af því svæði sem okkur hefur þótt skemmtilegast að heimsækja. Ég vona aðeins að þeir og aðrir sem þurfa að ganga um svæðið, uppskeri árangur bannsins í færri skítaklessum í gólfteppum bíla sinna - nú, og auðvitað í hreinna svæði horn í horn. Það hefur komið fyrir að ég hef rétt mönnum hendi við eitt og annað varðandi bátana, jafnvel hef ég gert mér sérstakar ferðir úteftir ef í mig hefur verið hringt. Það er nú úr sögunni, því ég hef aldrei farið svo út í bryggju að Bassi sé ekki með. Þessir félagar mínir létu ekki svo lítið að hringja í mig og láta mig vita hvað til stæði, heldur tók annar þeirra á móti mér þegar ég mætti í nær daglegan göngutúr sl. laugardagsmorgun, og benti hlæjandi á skiltið. Ég átti ekki val um annað en að setja Bassa aftur inn í bíl og aka heim aftur.
Fyrir mér er málið einfalt: Þar sem Bassi er ekki velkominn, er ég ekki velkominn.
Það verður því lítið eftirlit með Stakkanesinu næsta mánuðinn, eða svo. Ég vonast til - og reikna með - að geta tekið bátinn heim í innkeyrslu um komandi páska til að vinna þau smáverk sem mér finnst enn óunnin. Eftir það má vorið koma…….
mar
1
Örstutt ábending….
1. mars 2010 kl. 7.43 | 2 ummæli
…svona í morgunsárið: http://friggi.123.is/
Það er nefnilega ekki bara sumarfallegt fyrir vestan!
feb
27
Enginn pistill!
27. febrúar 2010 kl. 11.26 | 6 ummæli
Þess í stað einföld hjálparbeiðni. Eins og áður er fram komið er ég að sýsla með nokkrar gamlar ljósmyndir, bæði fjölskyldu-, ferða-, atvinnulífs- og tækifærismyndir. Nokkrar myndanna hafa vafist fyrir mér, þar sem ég kem myndefninu ekki fyllilega fyrir mig. Þetta á bæði við um fólk og staði. Mér hefur reynst auðveldara að fá upplýsingar um fólkið, ég hef getað spurt allnokkra og þegar fengist hafa svör frá fleirum en einum hafa þau verið samhljóða.
Nú í augnablikinu er það ein staðarmynd sem stendur í mér. Hún er líklega tekin fyrir vestan, en þó er það ekki víst. Þarna er brú í byggingu, í baksýn er dalbotn sem gæti verið einhversstðar í innanverðu Djúpinu en einnig hvar sem er á leiðinni frá ísafirði að Bjarkalundi. Nú er spurning hvort einhver sem les, kannast við staðinn og getur lagt mér lið.
Svo eru tvær aðrar, enn erfiðari. Þar er um að ræða hús, mögulega vel hýstan sveitabæ en gæti líka verið í þéttbýli. Á fyrri myndinni er pabbi, á þeirri síðari Jói frændi. Sami bakgrunnur er á myndunum en sjónarhornið annað. Pabbi man ekki hvar þessar myndir eru teknar. Vill einhver spreyta sig?
Þannig var nú það. Nú kl. 11 opnar Kolaportið, og þar sem ég hef ekki staðið mig í bókagrúskinu að undanförnu, ætla ég nú að bæta nokkuð úr. Það eru aðallega tvær bækur sem ég leita að í þetta sinn, “Um eyjar og annes“, I og II bindi e. Bergsvein Skúlason frá Hvallátrum í Breiðafirði. Bergsveinn Skúlason safnaði miklum fróðleik um svæðið og færði í letur. Bækur hans um Breiðafjörð telja hátt á annan tug. Ég hef reynt að safna bókum Bergsveins því þær geyma gríðarmikinn fróðleik um Breiðafjörðinn, bæði staðháttalýsingar, siglingaleiðir og örnefni, að ógleymdum mannlífslýsingum.
Þegar Stakkanesið og væntanlegan þvæling þess um Breiðafjarðareyjarnar á komandi sumri hefur borið á góma, hefur stundum verið nefnd sú vöntun á ballest í bátinn sem sýndi sig við sjósetningu og reynslusiglingu í haust. Ég hef reynt að safna mér blýi og öðru viðlíka efni til að fergja bátinn, en eftir vangaveltur vetrarins sýnist mér og fleirum, að ballestarmálin séu úr sögunni - báturinn muni einfaldlega verða svo þunglestaður af bókum að öllum viðbótarþunga verið hreinlega ofaukið. Víst er um það, að bókakassinn um borð mun telja ekki færri en fimmtán bindi og þó líklega nær tuttugu ef með eru taldar fugla- og fiskabækur. Þá eru aðeins taldar þær bækur sem ég á nú þegar, ef heppnin er með mér má búast við nokkrum til viðbótar fyrir sumarið.
Klukkan er tíufimmtíuogsex. Konan er að störfum í eldhúsinu, General Bolt-on hefur boðað komu sína af Suðurnesjum og síðan er það Kolaportið. Síðari hluta dagsins er ráðstafað, því Hanna Rósa Hjálmars-og Fríðudóttir útskrifast frá H.Í. sem jarðfræðingur í dag. Fríða býður í kaffi af tilefninu. Þar með fjölgar enn þeim afa- og ömmubörnum Steina Jóakims og Bríetar sem lokið hafa námi. Fyrstur var Sigurður Páls- og Sigurbjargarson sem nam málaraiðn, þá Jóakim Árna-og Rósuson, sem er dansk/íslensklærður bakari á Ísafirði, næstur var Arnar Þór sem er útlærður í listinni að græða fé, þ.e. næst þegar eitthvert fé finnst til að græða. Nú er það Hanna Rósa, sem hefur lært að grafa holur og greina uppmoksturinn. Frænkurnar Bríet Ruth og Áróra eru enn í skóla, með hléum eður ei, og eflaust finna þær fjölina sína fyrr eða síðar. Það sama gildir um Björn Jóhannes, sem lærir að lemja húðir við F.Í.H., og telst til undrabarna á því sviði. Þorsteinn Pálsson lærir lagnaiðn og miðar vel. Systkinin Bryndís og Kristinn Pálsbörn hafa lokið mismunandi gráðum við ýmsa skóla hér heima og erlendis. Eitt barn er ótalið, sjálf Stubban Bergrós Halla. Hún streðar enn við grunnskólann ásamt tónlistargrufli á afar víðu sviði. Hæfileikana til þeirra hluta sækir hún sumpart til langafa síns í föðurætt, Theódórs Jónssonar frá Ingvörum í Svarfaðardal, skipstjóra, skipasmiðs og fiðluleikara, og sumpart til langafa síns í móðurættina, Péturs Sigurðssonar kórstjóra og tónskálds á Sauðárkróki.
Það snjóar úti………….
feb
23
Jói og Jói.
23. febrúar 2010 kl. 22.09 | 4 ummæli
Ég skannaði enga mynd fyrir vestan um helgina. Ástæðan var sú að þegar ég settist með lappann við stofuborðið hjá pabba og fór að grauta í myndunum sem ég ætlaði að lagfæra, þá tókst mér allt sem ég hafði ætlað að gera án þess að skanna þær myndir að nýju. Apparatið fór því ónotað niður í pokann aftur. Góður félagi minn vestra sem ég veit að á ógrynni af gömlum bátamyndum var látinn í friði að sinni. Ég hafði einfaldlega ekki þann tíma sem þurfti til að gera þeim myndum skil. Vonandi verður það gert í sumar.
Dvölin vestra var annars framar vonum. Pabbi var ótrúlega hress þrátt fyrir veikindin undanfarið, og mikill munur á honum frá því síðla janúar, þegar ég sat hjá honum á sjúkrahúsinu. Nú var hann kominn heim í íbúðina sína á Hlíf og naut þar umönnunar frábærs starfsfólks. Á níræðisafmælinu sat hann kaffiboð hjá systur og stóð sig eins og hetja:
Ég geri vesturferðinni kannski betri skil síðar, er frekar tímabundinn og skrifin því í styttra lagi. Einu langaði mig þó að koma frá mér. Þegar ég var lagður af stað suður á sunnudagsmorguninn sl. og ók gegnum Súðavík City þá blasti við mér kunnuglegur bátur undir vegg gamla kaupfélagshússins. Ég hef nokkuð oft nefnt þennan bát, því auk þess að vera virkilega fallegur stendur hann mér nær en aðrir. Þetta var Jói ÍS, færeyingurinn hans pabba. Hann heitir nú Kópur og er í eigu Kjartans Geirs Karlssonar í Súðavík.
Þessi bátur var í algerri vanhirðu þegar pabbi keypti hann, en tveggja ára dund og föndur skilaði þeim árangri sem sést á myndinni:
Eftir því sem mér hefur verið sagt hefur Kjartan Geir ekki látið sitt eftir liggja, í hans höndum virðist báturinn hafa haldið sínu og jafnvel rúmlega það hvað varðar tæki og búnað.
Báturinn hét Fúsi, þegar pabbi eignaðist hann. Þar áður hét hann Valgerður, enn áður Valbjörn. Þegar við veltum fyrir okkur nafni á bátinn komu nokkur til greina. Næsti bátur á undan var skelfingarkæna sem staldraði svo stutt í okkar eigu að ekki festist á henni nafn. Þar áður var hraðbáturinn Máni, á undan honum var 24 feta Fjord-bátur, Ritur, báðir hreinar mublur. Þar áður var spænskur hálfplanari sem hét ekkert sérstakt, eiginlega bara “báturinn”. Mér datt í hug að láta færeyinginn heita Stakkanes en sló svo fram nafninu Jóhannes Jóakimsson. Um leið og það var nefnt vissum við að annað kom ekki til greina. Við styttum nafnið í JÓI og undir því var báturinn skráður.
Jóhannes Jóakimsson var bróðir pabba - sá eini þriggja systkina. Ég hef áður nefnt Jóa frænda í pistlinum “Stakkanes - fyrsta, annað og þriðja” og vísa hérmeð til hans. Jói frændi var einn af þessum hljóðlátu alþýðumönnum sem skila sínu hlutverki með sóma hvert sem það er - eitt tannhjól í vél atvinnulífsins. Maður sem ekki barst á, lifði einföldu lífi. Var vel liðinn af vinnufélögum, átti fjölda kunningja og trausta vini, suma allt frá æskuárum. Jói frændi hélt í mér lífinu veturinn ´78-´79 þegar ég kúldraðist einn uppi á kvistherbergi við Lönguhlíðina og stundaði nám við Iðnskólann í Rvk. Minnst þrisvar í viku bauð Jói frændi uppá kvöldmat í litlu kjallaraíbúðinni sinni við Hverfisgötuna. Þá var ekki verið að steikja hamborgara eða kaupa pizzur - ekki aldeilis! Jói frændi sauð kinnar, gellur og sólþurrkaðan saltfisk. Svið og saltkjöt voru hátíðamatur.
Jóhannes Guðni Jóakimsson lést í Reykjavík af völdum heilablóðfalls þann 2. júlí 1988, hálfu ári eftir sjötíu og fimm ára afmæli sitt.
Blessuð sé minning Jóa frænda ……
feb
22
Kona bítur í pung.
22. febrúar 2010 kl. 0.03 | 4 ummæli
Þrátt fyrir illviðri, storma og snjókomu slapp ég til baka suður heiðar. Þar sem ég var fjarverandi af heimilinu á sjálfan konudaginn vildi ég gera eitthvað fyrir konuna í stað blómvandar að morgni. Eitt það besta sem Elín Huld fær eru nýsteiktir ástarpungar úr Geirabakaríi í Borgarnesi - þessu við brúna, þið vitið. Þess vegna kom ég við í Geirabakaríi og keypti fimm glóðvolga ástarpunga fyrir elskuna…..
(í leiðinni ætlaði ég svo einn og aftur að kaupa bensín á ÓB en andskotans sjálfsalinn lét eins og hann sæi ekki lykilinn minn, og þegar ég ætlaði að brúka plastið komu upp einhverjar óskiljanlegar meldingar á skjáinn. Ég var nærri orðinn úti í nepjunni, skellti bensínlokinu aftur og ók bölvandi burtu frá stöðinni. Löggin sem eftir var í tanknum dugði suður )
Konan fagnaði mér næstum jafnvel og Bassi, þegar ég kom heim með pungana. Beit strax í einn og stundi af ánægju. Loksins tókst mér að finna henni gjöf sem gleður.
Ég hlakka til að sofa í eigin rúmi í nótt. Hér neðan við set ég eina mynd sem tekin var í morgun við upphaf ferðar. Hún er tekin á utanverðri Súðavíkurhlíð, og í fjarska til vinstri sér á Skarðshlíðina og Ögurnesið handan Skötufjarðar (dragið fram Íslandskortið af Djúpinu). Í forgrunni er klakað húddið á hrossadráparanum.
Góða nótt!
Gunnar Th.
Fjölómenntaður iðnaðarmaður í ólögverndaðri óarðbærri atvinnugrein.