• Flokkar

  • Alþjóðamál
  • Baugsmálið
  • Efnahagur
  • Ferðalög
  • Fjölmiðlar
  • Heilbrigði
  • Íþróttir
  • Menning og listir
  • Óflokkað
  • Stjórnmál
  • Tilveran
  • Um bloggið
  • Umhverfi

• Eldri færslur

  • september 2007
  • júlí 2007
  • júní 2007
  • maí 2007
  • apríl 2007
  • mars 2007
  • febrúar 2007

• Tenglar

  • Adda Steina
  • Arna
  • Árni Svanur
  • Halldór
  • Denni
  • Pétur
  • Halldór Reynis
  • Sölvi
  • Kristinn H
  • Lára
  • Maríanna
  • Ríkisstjórn Íslands
  • Sigmar

  Leit

Bill Clinton er þeim hæfileikum búinn að geta sífellt komið skemmtilega á óvart. Nú er hann að þróa nýjar og athyglisverðar leiðir í hjálparstarfi sem byggja á því að allir eigi að græða, enginn að gefa peninga eða gefa eftir ágóða.

Þetta byrjaði þegar hann fór að láta að sér kveða í baráttunni gegn alnæmi. Hann tók eftir því að það var verið að þróa dýr lyf fyrir fáa. Af hverju ekki, hugsaði hann, að finna leið til að lyfjafyrirtækin geti framleitt ódýrari lyf fyrir marga, án þess að þurfa að missa spón úr aski sínum? Síðan datt honum í hug að þessi hugsun ætti kanski við víðar.

Um þetta er fjallað í nýjasta hefti Atlantic Monthly, því tímariti sem gefur mér langmest af öllu því pappírsflóði sem berst á heimilið. Blaðamaðurinn talar við Clinton, sem greinilega gefur sig í þetta af hugsjón. Viðtalið minnir mig sterkt á viðtal Rolling Stone við Clinton þegar hann var einn margra demokrata sem sóttust eftir útnefningu flokksins fyrir forsetakosningarnar 1992. Þá nefndi Clinton Grameen bankann í Bangladess sem dæmi um verkefni sem hann vildi styðja. “Þessi maður nær vonandi langt”, hugsaði ég, enda ekki hvaða bandaríski stjórnmálamaður sem er sem á þeim tíma hafði heyrt um Grameen bankann (sem lánar aðallega fátækum konum í þróunarlöndum).

Nú er Clinton að reyna nýjar leiðir til að hraða þróun góðra verkefna. Hann reynir að ná samningum milli framleiðenda og væntanlegra kaupenda, sem ganga út á það að framleiðendurnir fá tryggar greiðslur fyrir mikið magn af sinni vöru og geta þá framleitt hana ódýrar og fengið ódýr bankalán til að komast af stað. Þetta byggir á því að framleiðendum og kaupendum saman, og þar kemur Clinton til sögunnar. Það hafnar enginn boði frá honum um fund!

Þessi góðu verkefni geta varðað þróunarmál eða umhverfismál osfrv. Blaðamaðurinn sem tekur viðtalið við Clinton telur að einhvern tíma verði Clinton kanski þekktur sem upphafsmaður þessarar nýju aðferðar við að koma góðum málum á koppinn - að sú staðreynd að hann var einu sinni forseti Bandaríkjanna verði kanski aukaatriði. Veit ekki um það. 

 Dalvegur við Digranesveg og Dalsmára lokaður vegna slysahættu

Lokun Dalvegar vegna lélegs frágangs verktaka er góð frétt. Loks hefur maður tilfinningu fyrir því að öryggi umferðarmannvirkja sé tekið alvarlega.
Vegagerðarmenn á Íslandi hegða sér enn eins og þeir séu uppi á fyrri hluta síðustu aldar, þegar bílar voru fáir og menn óku á 45 kílómetra hraða um holótta malarvegina. Þá var engin sérstök ástæða til að vara menn við hættum á vegum; það var nógur tími til að stoppa.
Nú víla menn ekki fyrir sér að loka annarri af tveimur akreinum umferðaræðar á höfuðborgarsvæðinu og láta vita af því með örvarskilti 30 metrum fyrir lokun. Það að vegavinnumenn skuli ekki vera daglega eknir niður af ökumönnum sem sjá ekki slík skilti fyrr en of seint er mikil mildi.
Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu segir ekki ólíklegt að verktakinn verði ákærður fyrir að valda slysahættu. Vonandi verður málinu fylgt fast eftir.

Sem ég skrifa þetta fylgist ég með Alan Johnston fréttamanni BBC þakka kollegum sínum fyrir að hafa ekki gleymt sér í þá 114 daga sem hann dvaldi í dýflissu mannræningja á Gaza. Einhvern tíma meðan hann dvaldi með mannræningjum komst hann yfir útvarp og gat hlustað á BBC World Service.

“Þið getið ekki ímyndað ykkur hvað það hafði mikla þýðingu fyri mig, liggjandi innilokaður í klefa, að vita af ykkur og stuðningi ykkar,” sagði Alan í gervitunglasambandi við kollega sína, sem höfðu safnast saman fyrir utan höfuðstöðvar BBC í dag, eins og þeir hafa gert vikulega síðan honum var rænt.

Síðustu ár hafa ekki verið góð fyrir fréttamenn sem fylgjast með átakasvæðum í heiminum. Alan Johnston er frjáls en margir aðrir eru enn í klóm mannræningja, þar af sex sem hefur verið rænt í Írak á þessu ári. Það sem af er árinu hafa 24 fréttamenn verið myrtir, ekki bara í Írak heldur líka í Rússlandi, Afganistan, Tyrklandi, Gaza, Pakistan, Sómalíu, Brasilíu, Kína, Guatemala… og árið er rétt hálfnað.

Árásir á blaðamenn haldast í hendur við aukið óöryggi hjálparstarfsmanna um allan heim. Ýmis öfl hafa alltaf haft hag af því að viðhalda upplausnarástandi á vígaslóðum. Þeir sem hafa marga fjöruna sopið í þessum efnum segja þó að það sé eins og virðing hafi farið þverrandi fyrir þeim sem sinna verkefnum á átakasvæðum án þess að tilheyra deiluaðilum. Þar er einkum um að ræða hjálparstarfsmenn og fréttamenn.

Mönnum þykir kanski ekki undarlegt þó að fagfólk á vettvangi átaka lendi í lífshættu. Og sumpart er það skiljanlegt. Þeir sem hafa verið á slíkum vettvangi vita að hættulegasta tímabilið er þegar líkur eru á endalokum átaka. Þegar deiluaðilar eru að ná saman um vopnahlé rísa upp allir glæpamennirnir sem hafa hag af óstöðugleika.

Í Tadsíkistan, þar sem ég sinnti störfum fyrir Rauða krossinn á sínum tíma, voru það ópíumsmyglarar sem fóru á kreik þegar samningar voru að nást um vopnahlé stjórnvalda og uppreisnarmanna. Þeir höfðu þá um árabil notið góðs af ástandinu, því að á meðan yfirvöld einbeittu sér að stríðinu gegn skæruliðum þá voru eiturlyfjasmiglarar eins og fiskar í vatni.

Ástandið er svipað víða um heim. Hið svokallaða stríð gegn hryðjuverkum hefur gert illt verra. Í nafni þeirra alheimsátaka vaða uppi alls kyns hópar sem víla ekki fyrir sér að fótumtroða mannréttindi og annars viðurkenndan rétt fréttamanna og hjálparstarfsmanna til að athafna sig. Svo virðist sem einmitt slíkur hópur hafi rænt Alan Johnston. Nú er hann frjáls. Það er einn sætur sigur fyrir frelsi fréttamanna til að sinna upplýsingaöflun á vettvangi, okkur fréttaþyrstum áhorfendum og lesendum til góða.

Alfreð Gíslason hefur á því rúmlega ári sem hann hefur þjálfað íslenska karlalandsliðið í handbolta unnið hug og hjörtu þjóðarinnar. Þegar hann stýrir sínum mönnum af hliðarlínunni þá dugar ekkert hálfkák. Andlit hans leynir engum tilfinningum; við vitum hvenær hann er reiður við dómarann, við vitum hvenær hann fyllist angist við yfirvofandi tap og við vitum hvenær hann er ánægður með leik strákanna sinna.

Nú liggur Alfreð undir feld og veltir því fyrir sér hvort hann geti bæði þjálfað þýska liðið Gummersback og íslenska landsliðið. Það verður ekki mikið um frídaga hjá honum ef hann tekur slaginn. En, Alfreð, íslenska þjóðin hefur fylgst með þér og hún vill allt til vinna að þú stýrir íslenska landsliðinu til sigurs á Evrópumótinu í Noregi og á Ólympíuleikunum í Kína.

Það er ekki oft sem þjálfarar ná til þjóðarinnar eins og Alfreð hefur gert. Handboltaáhugamenn hafa auðvitað fylgst með Alfreð lengi, bæði í handboltanum heima og í atvinnumennskunni í Þýskalandi. En það þarf ekki áhugamenn um handbolta til að sjá að Alfreð hefur skapað sérstaka stemningu í kringum leiki landsliðsins, og þar ríkir nú leikgleði, baráttuhugur og samheldni sem smitar út frá sér til þeirra sem á horfa.

Hugmyndin um að fá lesendur Vísis til að skora á Alfreð að halda áfram með landsliðið kom frá Óskari Hrafni Þorvaldssyni, sem tekur við Vísi af mér í ágúst. Hún fór eins og eldur í sinu um fréttastofuna og D3, sem rekur vefinn, og öllum var ljóst að svona áskorun frá þjóðinni þarf að koma til svo möguleiki sé á að Alfreð haldi áfram með landsliðið. Það sem hann hefur gert með liðið - og sú taug sem íslenskir handboltaunnendur hafa til hans - er nefnilega ekkert venjulegt. Þarna eru einhverjir töfrar í gangi.

Því segjum við, áfram Alfreð, þú mátt ekki hætta! Þeir sem eru sammála, vinsamlegast riti nafn sitt hér.

Vefurinn er framtíðin og því er ef til vill eitthvert nostalgískt afturhvarfsbragð af því að fara aftur að vinna í sjónvarpi. En teningunum er kastað. Ég hef sumsé ákveðið að ganga aftur til liðs við Stöð tvö, sem varafréttastjóri.

Ritstjóratíminn á Vísi hefur verið um margt ánægjulegur. Sérstaklega þótti mér fengur að því þegar staðfest var í vor, sem mig hafði grunað, að Vísir birti þriðjungi fleiri innlendar fréttir en samkeppnin. Mér hefur fundist aukinn þungi í fréttaflutningnum hjá okkur undanfarið, sem er auðvitað að engu leiti mér að þakka heldur fyrst og fremst afar öflugu liði fréttamanna á Vísi.

Vænst þykir mér um þá samlegð sem hefur fengist með náinni samvinnu fréttamanna á Vísi og Stöð tvö. Eftir nýafstaðna ráðstefnu ritstjóra og útgefenda fréttavefja get ég haldið því fram að sú samvinna sé á margan hátt sérstæð og að minnsta kosti langt frá því að vera sjálfsögð. Hér á fréttastofunni er kraumandi pottur fréttalegra viðfangsefna, hvort sem um er að ræða það að dekka einstaka viðburði eða að ræða um álitamál í fréttamennsku.

Óskar Hrafn Þorvaldsson, sem tekur við af mér á Vísi, mun halda áfram uppbyggingu miðilsins. Ég vona að hann taki við góðu búi og allar forsendur séu fyrir því að efla og styrkja Vísi þannig að hann verði fyrsta val fólks sem vill afla sér frétta á vefnum.

Hvað sjálfan mig varðar, þá er ég ekki hættur enn. Ákveðin verkefni við Vísi, sem ég hef unnið að í nokkurn tíma, klárast á næstu vikum og þeim vil ég fylgja í höfn. Á nýjum vettvangi eru líka næg verkefni því eins og flestir vita þá þá er haustið tími sóknar í sjónvarpi.

Blaðamaður hjá dótturdótturfyrirtæki Baugs hættir sér út á hálan ís ef hann ætlar að hrósa vinnuveitendum sínum. En gamall hjálparstarfsmaður fær ekki orða bundist. Baugur fær fimm stjörnur af fimm fyrir fjárfestingu sína í ávaxtatrjám í Rúanda.

Fyrirtækið gerir ýmislegt rétt með aðstoð sinni við bændur í Rúanda.  Í fyrsta lagið er valið á starfssvæði fyrsta flokks. Á tímabilinu frá apríl til júní 1994 voru 800 þúsund Rúandabúar myrtir í einhverjum óhugnanlegustu þjóðarmorðum sem sögur fara af. Núverandi ráðamenn Rúanda eru skæruliðarnir sem stöðvuðu þjóðarmorðin þegar þeir komust til valda.

Í Rúanda búa tíu milljónir manna; af þeim stunda níu milljónir landbúnað. Þetta er þéttbýlasta land í Afríku og þrátt fyrir ágætan jarðveg til ræktunar þá þurfa Rúandamenn að flytja inn matvöru. Ef eitthvert land á sanngjarnan rétt til aðstoðar við uppbyggingu þá er það Rúanda.

Annað sem Baugur gerir rétt er að setja fé sitt í sjálfbært verkefni til langs tíma. Allt of oft setja íslensk fyrirtæki fé í margvíslegt menningar- og mannúðarstarf án skýrrar stefnu. Verkefnin eru yfirleitt þörf og góð, en betra væri ef fyrirtækin legðu jafn mikla alúð í fjárfestingar í hjálparstarfi og þau gera í þær fjárfestingar sem eiga að skila fyrirtækjunum arði.

Miklu skiptir að Baugur tengir þessa fjárfestingu kolefnisjöfnun sinnar starfsemi. Þannig myndast sterk tenging milli hjálparstarfsins og eigin hagsmuna fyrirtækisins, og þar með hvati til að halda áfram. Í grein Fréttablaðsins um verkefnið kemur ekki fram hversu lengi Baugur hefur hugsað sér að veita árlega einni milljón punda í starfið, en væntanlega heldur fyrirtækið áfram að þurfa að kolefnisjafna  - og þá er engin sérstök ástæða til að draga í land.

Á þeim tíma sem ég starfaði við hjálparstarf á vegum Alþjóða Rauða krossins í gömlu Sovétríkjunum og í Asíu- og Kyrrahafslöndum þótti mér verkefni af þessu tagi mest gefandi. Ekki er hægt að horfa framhjá skerandi neyð; stundum þarf einfaldlega að hjálpa fólki til að lifa af. En fátt veitir jafnmikla ánægju og að sjá fólk fá ný tækifæri í lífinu, nýja von um betri framtíð. Um það snýst hjálparstarf - og með rausnarlegu framlagi til ávaxtabænda í Rúanda, er Baugur að fjárfesta með álíka faglegum metnaði og fyrirtækið leggur væntanlega í aðrar fjárfestingar sínar. 

Bloggheimar titra af vandlætingu vegna meintrar ritskoðunar á Agli Helgasyni. Og hver skyldi hafa ritskoðað Egil? Jú, það mun hafa verið sá aumi ræfill sem hér ritar.

Áður en menn fara alveg úr límingunum er rétt að útskýra málið. Egill Helgason skrifaði um stjórnmál á ritstjórnarhluta Vísis. Það var hluti af starfssamningi hans við 365 og hann þáði laun fyrir það. Eftir að Egill tjáði mér að hann væri hættur störfum gerði ég það sem ég geri venjulega þegar starfsmenn hætta og bað um að lokað yrði fyrir aðgang hans að ritstjórnarkerfi Vísis.

Mér sýnist margir gera því skóna að Ari Edwald forstjóri 365 hafi fyrirskipað þetta í reiðikasti. Sú hugmynd passar ágætlega inn í plottið um stríð milli hans og Egils, en staðreyndin er hversdagslegri. Hún er sú að ég ráðfærði mig ekkert við Ara enda engin ástæða til.

Ég held ekki að menn þurfi að hafa reynslu af því að stjórna fjölmiðlum til að skilja að þegar fréttamaður fer yfir til samkeppnisfyrirtækis þá er ekki óeðlilegt að hann hætti að fara inn á ritstjórnarkerfi miðilsins sem hann er að yfirgefa.

Allir þeir sem hafa unnið með Agli Helgasyni vita að hann verður ekki ritskoðaður. Og mér sýnist hann ekki vera í neinum vandræðum með að tjá sig nú sem endranær.

Staksteinar Morgunblaðsins eru dæmi um vel heppnað blogg, þó að það birtist á pappír. Það er skrifað daglega, er stutt og hnitmiðað og í því blandast skemmtilega saman yfirvegaðar skoðanir skrifarans og fljóthugsaðar athugasemdir í dagsins önn. 

Í morgun ráðast Staksteinar á nýjan utanríkisráðherra, Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, og finnst hún vera að sóa peningum með því að ráðgera ferð til landanna fyrir botni Miðjarðarhafs. Ekki þarf svo sem að gera sérstaka athugasemd við þá skoðun; hún á alveg rétt á sér.

En svo klykkja Staksteinar út með þessari áhugaverðu niðurstöðu: “Fyrirfram hefði mátt ætla, að Ingibjörg Sólrún yrði jarðbundnari en svo að hún hæfi þann þykjustuleik að halda að smáþjóðin í norðri geti haft einhver áhrif í Miðausturlöndum!!”

Ætli Norðmennirnir sem komu svokölluðu Óslóarfriðarferli af stað á sínum tíma hafi hugsað svona?

 Pálmi ógnar plönturíki Noregs

Fyrirsagnir geta verið stórskemmtilegar, eins og allir þeir sem horfa á Tonight Show þáttinn með Jay Leno vita. Þegar ég ferðaðist um Asíu gat verið óstjórnlega fyndið að lesa heiti veitingahúsa, þegar búið var að rita kínverska nafnið með latnesku letri. Blaðið Far Eastern Economic Review hélt úti heilum dálki með slíku skemmtiefni. Einhverra hluta vegna stendur veitingahúsið Foo Yuk upp úr í huga mér.

Svo eiga allir þeir sem fara til Færeyja sín uppáhaldsfyrirsagnir og -skilti. Ég ók framhjá mínu fyrir mörgum árum, en það var við skóla og hvatti til varúðar vegna þess á leikvellinum væru “spælandi börn.”

Skiltin sem mér finnast samt ekkert fyndin eru þau sem vegagerðarmenn á Íslandi gleyma alltaf að setja upp í hæfilegri fjarlægð frá staðnum þar sem þeir hafa lokað veginum. Slíkur trassaskapur kostaði mannslíf í fyrravetur. Það er eins og menn hafi ekkert lært.

En hvað ógnun Pálma við norskt plönturíki varðar, þá finnst mér Pálmi sjónvarpsstjóri Guðmundsson ganga helst til langt í andúðinni við Norðmenn. Pálmi, ég hélt þú værir ekki svona vondur.

Í Bandaríkjunum er mikið rætt um að forsetakosningarnar á næsta ári verði að miklu leiti háðar á YouTube, skiptivefnum fyrir myndskeið. Nú, einu og hálfu ári fyrir sjálfar kosningarnar, eru þrjár og hálf milljón manna búin að skoða myndskeið þar sem rödd Hillary Clinton er sett yfir fræga “1984 auglýsingu” Apple Macintosh.

Á ráðstefnu ritstjóra og útgefenda fréttavefja í síðustu viku var spurt hvaða áhrif þessi þróun hefði á kosningarnar, lýðræði og blaðamennsku. Upp hafa komið tilfelli þar sem hópar, oft laus- eða ótengdir stjórnmálaflokkum, falsa ávirðingar á einstaka frambjóðendur. Vel gerð myndskeið sem milljónir manna skoða á Netinu geta helsært forsetaframbjóðendur sem annars ættu nokkra von.

Og þau þurfa ekki einu sinni að vera fölsuð, bara fyndin eins og þetta myndskeið með John Edwards, sem nýlega var gagnrýndur fyrir að fara í 25.000 króna hárgreiðslu.

Ófyrirleitin myndskeið eru reyndar ekkert nýmæli í bandarískum kosningum. Fræg var auglýsingin um Willy Horton, blökkumann sem fékk reyslulausn úr fangelsi í Massachussetts og notaði frelsið til að fremja morð. Michael Dukakis studdi lög sem leyfðu reynslulausnina. En nú var Dukakis orðinn frambjóðandi til forseta og þá var Willy Horton málið notað gegn honum. Auglýsingin fræga sýndi röð fanga fara inn í fangelsi og strax út aftur.

YouTube var reyndar notað hér á landi fyrir síðustu kosningar, en með takmörkuðum árangri. Mér sýnist til dæmis að ekki hafi tekist að mála Samfylkingu og Vinstri Græna með rauðu, eins og hér var reynt.

Á vissan hátt má sjá tengingu milli myndskeiðanna á YouTube og fréttatíma sjónvarpsstöðvanna, annars vegar, og bloggs og hefðbundinna dagblaða, hins vegar. YouTube og bloggið eru dæmi um nýjar upplýsingaveitur en fréttatímar og dagblöð um þær gömlu. Mun almenningur setja traust sitt á myndskeið og bloggara á vefnum fremur en fagmenn í blaðamannastétt?

Já vonandi, segja margir. Hvernig er hægt að treysta einhverju ef maður veit ekki almennilega hver uppruninn er, segja blaðamenn. Það verður afar áhugavert að fylgjast með næstu kosningum í Bandaríkjunum.

• Þórir Guðmundsson

  Varafréttastjóri Stöðvar tvö.

  
  

• Fréttir af Vísi

  • Sjúkrabílstjóri sektaður fyrir brot á umferðarlögum
  • Tveggja ára fangelsi fyrir íkveikju á Leifsgötu
  • Ógn við samfélagið
  • Graðar endur valda usla í heimabæ Herriotts
  • Smáðir þingmenn fá ekki lokagreiðslu
  • Abbaðist upp á ranga flugfreyju
  • Eyrarrósin afhent á Bessastöðum í næstu viku
  • Hafnar ásökunum um okurlánastarfsemi
  • Tólf ára vill skilnað frá áttræðum eiginmanni
  • Sumarlokanir leikskóla lengja biðlista